गरिबी निवारणका लागि लघुवित्तको भुमिका महत्वपूर्ण हुने धारणा राख्ने आत्मनिर्भर लघुवित्तका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सोगत वीर चौधरी अहिले लघुवित्तलाई अवसर भन्दा चुनौती धेरै थपिएको धारणा राख्छन् । दुर्गा प्रसाई जस्ता व्यक्तिको उक्साहटमा कतिपय व्यक्ति लघुवित्तको बिरुद्ध लागेको भन्दै गाउँ गाउँमा बैठकै गर्न नसक्ने स्थिती आएकोमा चिन्ता व्यक्त गर्छन् । यीनै विषयमा केन्द्रित रहेर सिईओ चौधरीसंग गरिएको कुराकानी :

अहिले लघुवित्तको वर्तमान परिस्थीति कस्तो छ ?

अहिले लघुवित्त भाइवल हुनै सकिरहेको छैन । सबै लघुवित्तहरु माइनसमा छन् । एनपिएल बढेको बढै छ । अवस्था एकदम नराम्रो छ ।

भनेपछि लघुवित्तलाई काम गर्न गाह्रो भएको हो ?

धेरै गाह्रो छ । काम गर्न फिल्डमा जाँदा, मिटिङ गर्न जादाँ त्यहाँ लघुवित्त संस्था विरुद्ध संघर्ष समिति बनिसकेको हुन्छ । ‘लघुवित्त संस्था विरुद्धको संघर्स समितिको नाममा विप्लवका कार्यकर्ता हो भन्दै तर्साउने, धम्काउने घटना पनि भएको छ । बैठक बस्नै पाइदैन । जम्मा भएको पैसा पनि लुट्न खोज्ने, कर्मचारीलाई पिट्न खोज्ने जस्ता घटना भइरहेको छ । ‘फेरी दोस्रो पटक आयौ भने राम्रो हुने छैन, त्यसको जिम्मेवार आफैं लिनु पर्नेछ ’ जस्ता धम्कि दिन्छन् कतिपय ठाउँमा ।

लघुवित्तले धेरै व्याज लिएको भन्दै विरोध भइरहेको छ, यसबारे तपाईको धारणा के छ ?

लघुवित्तले तोकेको भन्दा धेरै ब्याज लिएको छैन, यो गलत कुरा हो । नेपाल राष्ट्र बैंकले १५ प्रतिशत ब्याज तोकिदिएको छ । त्यो भन्दा बढि कसैले पनि लिएको छैन । लिएको भए त हामी सबै संग गुनासो उजुरी पेटिका छ, ग्राहकहरुले उजुरी गर्न सक्नु हुन्छ नि । राष्ट्र बैंकले पनि गुनासो सुनाई उजुरी पेटिका राखेको छ, यदि कसैले बढी लिएको छ भने त्यहाँ प्रमाण सहित उजुरी गर्न आउनु पर्यो । मैखिक रुपमा बढि लियो, ठग्यो भनेर भन्नु गलत कुरा हो । प्रमाण सहित आउनु पर्यो । यो आरोप लगाएको कुरा मात्र हो ।

लघुवित्तको नाफा किन उच्च हुन्छ ?

लघुवित्तहरु अरु जस्तो हाइफाइ हुदैँन । सामान्य टेवल कुर्सीमा बस्छन् कर्मचारी । बिहान नौ बजे नै सबै कर्मचारीदेखि लिएर सिइओ समेत काममा खटिन्छन् । खर्चहरु कम गर्नु हुन्छ । लघुवित्तका कर्मचारीले सामान्य जीवन बिताउनु हुन्छ ।

कुनै बेला बैंकबाट ७, ८, ९ प्रतिशत सम्म लघुवित्तहरुले लोन पाउथ्यो । त्यति बेला नाफा अलि राम्रो थियो तर अहिले लिक्युडिटि क्राइसेसले गर्दा लघुवित्तहरुले १४ प्रतिशतमा लोन लिएर १५ प्रतिशतमा लगानी गरिरहेको छ । एकातिर लघुवित्त संघर्स समितिले यो प्रकारको व्यवधान खडा गरेकाले एनपिएल बढि रहेको छ ।

प्रोफिटको मार्जिन घट्नु एनपिएल पनि बढ्नु दोहोरो संकट छ । कर्मचारीका सेवा सुविधाका कुराहरु छँदै छ । लघुवित्त पनि ‘डि’ क्लासको बैंक हो, त्यहीँ बैंकको सेवा सुविधा अनुसार सबै कर्मचारीले सेवा सुविधा खोज्न थाले त्यसैले गर्दा अहिलेको अवस्थामा गा¥हो छ । कुनै दिन लघुवित्तको नाफा राम्रो थियो तर अहिले छैन । यस्तै हो भने अब लघुवित्तहरु कोल्याप्स हुन्छ ।

लघुवित्त लक्षित समूहमा पुग्न नसकेको गुनासो व्यापक छ, यो किन भयो ?

यो गलत कुरा हो । लघुवित्त गरिबहरुको बस्तीमा, गाँउ गाँउमा सेन्टरल मिटिङ गर्छ । गाउँ घरमै गएर गर्दा त धनी समुदायका मानिस आउदैनन् नि । विपन्न समुदायका मानिस जो आफ्नो सानो व्यवसाय सञ्चालन गरेर बसेका छन् जसलाई बैंकले पत्याउदैन, जो संग सुन चादिँ छैन, जग्गा जमिन धितो राख्न सक्दैनन् त्यस्ता व्यक्तिहरु मात्र आउछन् समूहमा र आफूले कमाएको दैनिक पैसा पनि बचत गर्छन् । आफुलाई चाहिएको ऋण पनि लिएर जान्छन् । ठूलो ऋण भनेको अहिले हामीसँग ७ लाख भन्दा बढि लोन नै छैन, त्यसले गर्दा यो भनेको लक्षित वर्गकै लागि हो । ५० हजार देखि लिएर ७ लाख सम्म हुन्छ । धनी मानीलाई त यो लोनमा आखैँ लाग्दैन त्यसैले यो लक्षित वर्गमै छ ।

लघुवित्त र सर्वसाधरणबिच सम्बन्ध राम्रो हुनका लागि सरकारले कस्तो कदम चाल्नु पर्छ ?

सरकारले पहिलो कुरा त शान्ति बहाली गर्नु पर्यो । किनभने लघुवित्त भनेको एउटा सरकारले बनाएको कानुन अनुसार राष्ट्रिय बैंकले बनाएको निर्देशन अनुसार कम्पनी ऐनमा दर्ता भएर राष्ट्र बैंकबाट सञ्चालन अनुमति लिएर चलेको संस्था हो । यसले राज्यलाइ पनि आफ्नो प्रोफिटको ३० प्रतिशत कर तिर्छ ।

सरकारले अनुमति दिएको दर्ता भएर चलेको एउटा संस्थाले गाउँमा गएर निर्धक्क काम गर्न पाउनु पर्छ । संस्थाले नियम संगत ढंगमा बैठक सञ्चालन गर्दा सदस्यहरुले आफ्ना कुरा राख्न पाउछन् । आफ्नो व्यापार, व्यवसायलाई प्रवद्धन गर्न पनि पाउँछन् । अब गाँउमा जादाँ मार्छौ, पिट्छौ भन्ने, बैठक बसाउन पाउन्नौं भन्ने जस्ता घटनाले लघुवित्तलाई कमजोर बनाउछ । त्यस्ता अराजक काम गर्नेलाई पहिला राज्यले नियन्त्रणमा लिनु पर्यो । राज्यले शान्ति बहाली कायम गर्न नसक्दा अहिलेको यो स्थिती आएको हो । लघुवित्तका लागि पनि लघुवित्त फे्रन्डिली कानुनहरु हुनुपर्यो ।

अहिले लघुवित्तलाई धरापमा पार्ने कतिपय कानुनहरु पनि आएका छन् । स्थानीय तहबाट लघुवित्तलाई केही सहयोग भइरहेको छैन ।

स्थानीय तहका  जनप्रतिनिधिहरुको लघुवित्तलाई हेर्ने दृष्टिकोण खराब छ । अहिले पनि धेरै ब्याज लिन्छन् भन्ने बुझाई छ । वास्तविकता के हो त्यो थाहा छैन्, हेर्नु हुन्न । लघुवित्तको कुनै कार्यक्रममा बोलायो भने स्थानिय जनप्रतिनिधी आउँनु हुन्न अनि उहाँहरुले बझ्नु हुन्न । खाली अर्काको भरमा फेसबुक हेरेको भरमा, दुर्गा प्रसाई जस्ता व्यक्तिले लघुवित्त विरुद्धको बोलेको कुरा फेसबुकमा हेरेर धारणा बनाउँछन् ।

गलत मनसायबाट प्रेरित भएर धेरै लघुवित्तबाट पैसा लिएर छोराछारीलाई विदेश पठाउँने, राम्रा मोवाइल किन्ने , फजुल खर्च गर्ने पनि छन् । त्यस्ता व्यक्तिहरुले लघुवित्तको ऋण तिर्दैनौ भन्दै फेसबुकमा पोस्ट गरेको आधारमा जे कुरा गरिरहेका छन् वास्तविकता नबुझेर हो । अहिले लघुवित्तलाई हेर्ने जुन दृष्टिकोण बनेको छ त्यसैले लघुवित्तमा समस्या परिरहेको छ ।

लघुवित्तको अवसर र चुनौती कस्तो छ ?

लघुवित्तको अवसर भनेको अहिले पनि नेपालमा गरिबी उन्मुलन भएको छैन । गरिबहरुको सेवा गर्नका लागि यसलाई प्रशस्त क्षेत्रहरु छन् । गरिब समुदायहरुको उन्नती गराउन कृषि क्षेत्र देखि पशुपालनलगायत अन्य साना साना व्यवसाय प्रवद्धन गर्नका लागि उद्यमी सृजना गर्नका लागि लघुवित्तले प्रशस्त अवसरहरु पाएको छ ।

चुनौती भनेको लघुवित्त नबुझ्ने, प्रोपगान्डा फैलाउने, लघुवित्तको विरुद्धमा प्रचार प्रसार गर्ने र लघुवित्तलाई राजनितीक रुपमा धराप पार्नेहरु हुन् । लघुवित्तका ग्राहक सदस्यलाई आफ्नो फुड बैंक बनाउनका लागि ऋण मिनाहा गर्दिन्छु भनेर गलत प्रचार गर्ने व्यक्तिका कारणले गर्दा आज लघुवित्त धरापमा परिरहेको छ । यसको चुनौती भनेको लघुवित्तले आफुले जुन मार्जिनमा पाउनु पर्ने पैसा थियो, कम्तिमा पनि ६ प्रतिशत सम्म त नाफा लिन पाउनु पर्छ, त्यो पैसा पाईरहेको छैन त्यसले गर्दा लघुवित्तमा क्राइसिस् आयो । लघुवित्तले राम्रो संग काम गर्न पाएको छैन ।