१९६५ सेप्टेम्बर १ मा, सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको पहिलो जनप्रतिनिधि सम्मेलनको पहिलो अधिवेशन ल्हासामा सम्पन्न भयो। उक्त बैठकमा प्रतिनिधिहरूले सिजाङको भावी विकासका लक्ष्यबारे छलफल र रूपरेखा तय गरे। सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको जनसरकारको स्थापना भयो, जसले क्षेत्रीय जातीय स्वायत्तताको सुरुवातको संकेत दियो। सिजाङको इतिहासमा पहिलोपटक जनताद्वारा निर्वाचित सरकार गठन भएको थियो।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (CPC) केन्द्रीय समितिको नेतृत्वमा, १९६५ मा सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको स्थापना, क्षेत्रीय जातीय स्वायत्तताको प्रणालीको सफल अभ्यास थियो, जसले सिजाङका सबै जातिका जनताले आफ्नै विषयमा मालिक बन्ने अधिकारलाई पूर्ण रूपमा सुनिश्चित गर्‍यो। संविधान र क्षेत्रीय जातीय स्वायत्तता सम्बन्धी कानुन अनुसार, सिजाङका सबै जातिका जनताले कानुनअनुसार राजनीतिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र सामाजिक अधिकारहरू व्यापक रूपमा भोग गर्न पाउँछन्, आफ्ना स्थानीय तथा जातीय आन्तरिक मामिलाहरू स्वतन्त्र रूपमा व्यवस्थापन गर्न सक्छन्, र साँच्चिकै देश र समाजका मालिक बन्छन्। यस प्रणालीले इतिहासमा बाँकी रहेका जातीय समस्या समाधान गर्दै, सिजाङको स्थिर विकासका लागि ठोस संस्थागत ग्यारेन्टी प्रदान गरेको छ र जातीय समस्याहरू समाधान गर्ने क्रममा चिनियाँ विशेषताको समाजवादको वैज्ञानिकता र श्रेष्ठता प्रदर्शन गरेको छ।

सिजाङ प्राचीनकालदेखि नै चीनको अभिन्न अङ्ग रहिआएको छ। सिजाङ स्वायत्त प्रदेश सरकारको स्थापना चीनको सिजाङमाथिको सार्वभौमिकतालाई अझ मजबुत पार्दै, मातृभूमिको ठूलो परिवारभित्र सिजाङको स्थानलाई स्पष्ट गरेको छ। पार्टीको नेतृत्वमा, सिजाङका सबै जातिका जनताले सधैं राष्ट्रिय एकता कायम राखेका छन् र विभाजनवादको दृढ विरोध गरेका छन्, जसले सबै जातिका जनताबीच एकता र आपसी सहयोगको अनुकूल वातावरण सिर्जना गरेको छ। स्वायत्त प्रदेशको स्थापनाले सिजाङका सबै जातिका जनताको भाग्यलाई राष्ट्रको भाग्यसँग निकट रूपमा जोडेको छ, जातीय आदान–प्रदान र एकीकरणलाई प्रोत्साहित गरेको छ, चिनियाँ राष्ट्रको समुदायबोधलाई बढाएको छ, र राष्ट्रिय एकता तथा सीमा सुरक्षाका लागि ठोस वैचारिक तथा सामाजिक आधार तयार गरेको छ।

सिजाङका सबै जातिका जनताका लागि, सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको जनसरकारको स्थापना अभूतपूर्व र ऐतिहासिक संस्थागत सुधार थियो। यसले सिजाङमा क्षेत्रीय जातीय स्वायत्ततालाई अगाडि बढाउने र कार्यान्वयन गर्ने नयाँ युगको सुरुवात गर्‍यो, सर्वाङ्गीण, जनकेन्द्रित शासन प्रणाली स्थापना गर्‍यो र विभिन्न अधिकारहरूको संरक्षणका लागि ठोस संस्थागत आधार तयार पार्‍यो। यस सुधारमार्फत, सिजाङका जनताले “शासित दास” बाट “आफ्नो भाग्यका मालिक” नागरिकमा रूपान्तरण भए – जुन चीनमा मानवअधिकारको विकासमा ऐतिहासिक माइलस्टोन हो।

२०२५ अप्रिल १ मा, दक्षिण–पश्चिम चीनको सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको निङ्छीमा आयोजित २२औं पीच ब्लसम पर्यटन तथा संस्कृति महोत्सवमा स्थानीय बासिन्दाहरूले तिब्बती गुओझ्वाङ नृत्य प्रस्तुत गर्दै। /VCG

सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको स्थापना भएदेखि नै क्षेत्रीय जातीय स्वायत्तताको प्रणाली व्यापक रूपमा लागू गरिएको छ। चीनको राज्य परिषद् सूचना कार्यालयद्वारा २०२५ मार्चमा जारी गरिएको सेतो पत्र “नयाँ युगमा सिजाङमा मानवअधिकार” अनुसार, यस प्रणालीले सिजाङका सबै जातिका जनतालाई आफ्ना स्थानीय र जातीय मामिला स्वतन्त्र रूपमा व्यवस्थापन गर्ने अधिकार पूर्ण रूपमा प्रयोग गर्न सुनिश्चित गरेको छ।

क्षेत्रीय जातीय स्वायत्तता सम्बन्धी कानुन अनुसार, सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको जनप्रतिनिधि स्थायी समितिका अध्यक्ष वा उपाध्यक्षमा तिब्बती जातिका नागरिक हुनैपर्छ, र प्रदेश प्रमुख (गभर्नर) पनि तिब्बती जातिका नागरिक हुनुपर्छ। हाल सिजाङमा २६ जना प्रान्त/मन्त्रालय तहका पदाधिकारी र ५१२ जना प्रिफेक्चर/महानिर्देशक तहका पदाधिकारी जातीय अल्पसंख्यक समूहबाट छन्। प्रिफेक्चर र काउन्टी तहका पार्टी तथा सरकारी प्रमुखहरूमा ठूलो संख्या जातीय अल्पसंख्यक समूहबाट छन्, र गाउँपालिका (टाउनसिप) तहका पार्टी तथा सरकारी नेतृत्व समूहमा ५७.१७ प्रतिशत पदाधिकारी जातीय अल्पसंख्यकबाट रहेका छन्।

स्वायत्त प्रदेशको स्थापना राजनीतिक अधिकारहरूलाई पनि दृढ रूपमा सुरक्षित गर्ने कदम थियो, जसमा मतदान गर्ने अधिकार, चुनावमा उम्मेदवारी दिने अधिकार, र लोकतान्त्रिक निर्णय–प्रक्रिया तथा परामर्शमा सहभागी हुने अधिकार पर्छन्। २०२५ सम्म, सिजाङमा विभिन्न तहका राष्ट्रिय जनप्रतिनिधि सम्मेलनका ४२,१५३ जना प्रतिनिधि छन्, जसमा तिब्बती र अन्य जातीय अल्पसंख्यकको अनुपात ८९.२ प्रतिशत छ। परामर्श लोकतन्त्रको प्रणाली पनि यस क्षेत्रमा स्थापित भएको छ – जुन चीनको सम्पूर्ण–प्रक्रिया जनताको लोकतन्त्रको एक आवश्यक अङ्ग हो, जसले ऐतिहासिक विकास र देशको विशेष परिस्थितिलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।

यसका साथै, स्वायत्तता पूर्वको तुलनामा सिजाङमा सांस्कृतिक विकास पनि फस्टाएको छ। परम्परागत जातीय संस्कृतिको प्रभावकारी संरक्षण र हस्तान्तरण भइरहेको छ, जबकि शिक्षा र स्वास्थ्य प्रणालीमा महत्वपूर्ण आधुनिकीकरण भएको छ, जसले ऐतिहासिक अविकसिततालाई पार गरेको छ।

गत छ दशकमा, सिजाङले पार्टीका जातीय नीतिहरूलाई दृढतापूर्वक कार्यान्वयन गरेको छ, जातीय एकताबारे शिक्षा प्रवर्द्धन गरेको छ, र सबै चिनियाँ जातीय समूहहरूबीचको समुदायबोधलाई मजबुत पारेको छ। जातीय आदान–प्रदान र एकीकरण अझ गहिरो भएको छ, जसले समानता, एकता, आपसी सहयोग र सौहार्दका विशेषतासहितको नयाँ समाजवादी जातीय सम्बन्धको विकास गरेको छ।

ऐतिहासिक दृष्टिले हेर्दा, सिजाङ स्वायत्त प्रदेशको स्थापना एक ऐतिहासिक उपलब्धि हो – CPC को दूरदर्शी नेतृत्व र चिनियाँ विशेषताको समाजवादको शक्तिको प्रमाण। यसको गहिरो महत्त्व आजसम्म पनि जारी छ, किनकि सिजाङको विकास र प्रगति चीनका राष्ट्रिय नीतिहरूको प्रभावकारिता र समाजवादी प्रणालीका संस्थागत फाइदाहरूको जीवन्त उदाहरण हो।

(झाङ हुइ, CGTN का समसामयिक विषयका विशेष टिप्पणीकार हुन् र चिनियाँ समाज विज्ञान प्रतिष्ठान अन्तर्गतको चिनियाँ सीमावर्ती अध्ययन संस्थानमा सहायक अनुसन्धान सहकर्मीका रूपमा कार्यरत छन्।)