मानव जातिलाई मंगल ग्रहमा पुर्‍याउने सपना बोकेको कम्पनी स्पेसएक्सले शुक्रबार शेयर बजारमा पाइला टेक्नेबित्तिकै इतिहास रचियो। कम्पनीको आईपीओसँगै संस्थापक एलन मस्कको कूल सम्पत्ति १.१ ट्रिलियन डलर अर्थात् ११ खर्ब डलर नाघ्ने अनुमान गरिएको छ। यसरी मस्क विश्वकै पहिलो ट्रिलियनेयर बन्न पुगेका छन् — एक यस्तो उपलब्धि जुन अहिलेसम्म कुनै पनि व्यक्तिले हासिल गरेको थिएन।

स्पेसएक्सले प्रतिशेयर १३५ डलर मूल्यमा इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो ७५ अर्ब डलरको आईपीओ जारी गरेको छ। यसले कम्पनीको कूल मूल्याङ्कन करिब १.७७ ट्रिलियन डलर पुर्‍याएको छ। मस्कको एक्लो स्पेसएक्समा लगभग ८६६ अर्ब डलर बराबरको हिस्सेदारी छ। फोर्ब्सका अनुसार आईपीओ अघि उनको सम्पत्ति ७८० अर्ब डलर थियो। अहिले उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी अल्फाबेटका सह–संस्थापक ल्यारी पेजको सम्पत्ति ३०० अर्ब र ओराकलका ल्यारी एलिसनको ४०० अर्ब डलर हाराहारीमा मात्र छ — अर्थात् मस्कको सम्पत्ति उनीहरूभन्दा तीन गुणासम्म बढी हुन पुगेको छ।

परम्परागत वित्तीय मापदण्डका आधारमा स्पेसएक्सको यो मूल्याङ्कन अस्वाभाविक लाग्न सक्छ। कम्पनीले ठूला प्रविधि कम्पनीको तुलनामा निकै कम आम्दानी गर्छ र नगद खर्च उल्लेखनीय छ। तर लगानीकर्ताहरू मंगल ग्रहमा मानव पठाउने र कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकासको महत्त्वाकांक्षी योजनामा आस्था राखेर लगानी गरिरहेका छन्। विज्ञहरू यो घटनालाई ‘एलन प्रिमियम’ भन्छन् — मस्कको नाममाथिको अगाध विश्वास जसले सामान्य वित्तीय गणितलाई पछि धकेल्छ।

५४ वर्षीय मस्कले टेस्लालाई विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान् गाडी निर्माता कम्पनी बनाए, सन् २०२२ मा ट्वीटर (हाल एक्स) ४४ अर्ब डलरमा किने र द बोरिङ कम्पनी तथा न्युरालिंकसहित अन्य कम्पनीहरू पनि सञ्चालनमा छन्। जेपी मोर्गन चेसका सीईओ जेमी डिमनले उनलाई ‘हाम्रो समयका एडिसन र आइन्स्टाइन’ भनेर प्रशंसा गरेका छन्।

तथापि यो यात्रा विवादमुक्त छैन। टेस्लाको ५६ अर्ब डलरको तलब प्याकेजमाथि शेयरधनीहरूको आपत्ति, राष्ट्रपति ट्रम्पको सरकारमा DOGE सल्लाहकारको भूमिका र ट्रम्पसँगको सार्वजनिक मतभेद, अनि राजनीतिक संलग्नताले सन् २०२५ मा टेस्ला विरुद्ध उपभोक्ता बहिष्कार निम्त्याएर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बिक्रीमा असर पुर्‍यायो। अत्यधिक सम्पत्ति केन्द्रीकरणमाथिको आलोचना पनि उत्तिकै चर्को छ।

तर यी सबै विवादका बाबजुद मस्कको ‘नो–फिल्टर’ शैली र असम्भव सपनालाई वास्तविकतामा बदल्ने क्षमताले उनलाई विश्वभर ठूलो समर्थक वर्ग दिलाएको छ। आज कागजमा भए पनि उनको नाम इतिहासमा अर्कै अक्षरले लेखिएको छ — विश्वकै पहिलो ट्रिलियनेयर।