काठमाडौं, ३० जेठ । विश्लेषणको संसारमा ‘फेयर भ्यालु ग्याप’ अर्थात् एफभीजीलाई पछिल्लो समय व्यापारी (ट्रेडर) हरूले बजारको लुकेको चलखेल बुझ्ने महत्त्वपूर्ण औजारका रूपमा लिन थालेका छन्। मूल्य (प्राइस) ले अत्यन्त छिटो गतिमा माथि वा तल हिँड्दा बीचमा छुट्ने असन्तुलित (इम्ब्यालेन्स) क्षेत्र नै एफभीजी हो, जहाँ कुनै एक पक्ष — खरिदकर्ता वा बिक्रेता — को पूर्ण नियन्त्रण रहन्छ।

सामान्य भाषामा भन्दा, बजारमा मूल्य सहज गतिमा हिँड्दा प्रत्येक तहमा किनबेच मिल्दोजुल्दो हुन्छ। तर अचानक ठूलो चाप आउँदा केही मूल्य तह किनबेचविनै फड्किन्छन्। यसरी छुटेको खाली ठाउँलाई नै विश्लेषकहरू एफभीजी भन्छन्, र पछि मूल्य त्यही खाली ठाउँ भर्न फर्कने प्रवृत्ति देखाउँछ।

एफभीजीका दुई प्रमुख प्रकार छन्। पहिलो हो — बुलिश एफभीजी, जुन मूल्य माथितिर लाग्ने (अपट्रेन्ड) अवस्थामा बन्छ। यसलाई पहिचान गर्न लगातार तीन वटा क्यान्डल हेर्नुपर्छ। यदि तेस्रो क्यान्डलको तल्लो विन्दु (लो) पहिलो क्यान्डलको माथिल्लो विन्दु (हाई) भन्दा माथि छ भने, बीचमा रहेको खाली ठाउँ बुलिश एफभीजी मानिन्छ। यो खरिदकर्ताको क्षेत्र हो, जहाँ मूल्य फर्केर आउँदा सपोर्टले झैं काम गर्छ र प्रवेश (इन्ट्री) का लागि उपयुक्त ठाउँ बन्छ।

दोस्रो हो — बेयरिश एफभीजी, जुन मूल्य तलतिर झर्ने (डाउनट्रेन्ड) अवस्थामा बन्छ। यहाँ पनि तीन क्यान्डलकै नियम लागू हुन्छ। तेस्रो क्यान्डलको माथिल्लो विन्दु पहिलो क्यान्डलको तल्लो विन्दुभन्दा तल छ भने बीचको खाली ठाउँ बेयरिश एफभीजी हुन्छ। यो बिक्रेताको क्षेत्र हो, जहाँ मूल्य फर्केर आउँदा रेजिस्टेन्सले झैं अवरोध सिर्जना गर्छ।

यसको आधारभूत तर्क सरल छ। मूल्यले एकदम छिटो छलाङ मार्दा बीचमा असन्तुलित खाली ठाउँ छुट्छ, र बजारले पछि त्यो खाली ठाउँ भर्न खोज्छ। बुलिश प्रवृत्तिमा मूल्य फर्केर एफभीजी भरेपछि पुनः माथि लाग्छ भने बेयरिश प्रवृत्तिमा एफभीजी भरेपछि फेरि तल झर्ने सम्भावना बढी हुन्छ।

व्यापारीहरूका लागि यसमा केही व्यावहारिक सुझाव पनि छन्। एफभीजीलाई सधैं उच्च समयसीमा (हायर टाइमफ्रेम) मा पहिचान गर्नुपर्ने र प्रवेश भने तल्लो समयसीमा (लोअर टाइमफ्रेम) मा पुष्टि गरेपछि मात्र लिनुपर्ने जानकारहरूको सुझाव छ। जोखिम न्यूनीकरणका लागि स्टपलस एफभीजी क्षेत्रभन्दा बाहिर राख्ने र जोखिम–प्रतिफल (रिस्क–रिवार्ड) अनुपात कम्तीमा १:२ वा १:३ कायम राख्ने अभ्यास उपयुक्त मानिन्छ।

विज्ञहरूका अनुसार एफभीजी जति ठूलो हुन्छ, त्यो क्षेत्र त्यति नै बलियो हुन्छ। यसलाई ‘ब्रेक अफ स्ट्रक्चर’ (बीओएस), ‘अर्डर ब्लक’ वा ‘ट्रेन्डलाइन’ जस्ता अन्य सङ्केतसँग मिलाएर हेर्दा विश्लेषण थप भरपर्दो बन्ने उनीहरूको भनाइ छ। साथै, एफभीजी पूर्ण रूपले भरिएपछि मात्र प्रवेश लिने अनुशासनले गलत निर्णयको जोखिम घटाउँछ।

समग्रमा, एफभीजी बुझ्न सकेमा बजारको सतहमुनि लुकेको तरलता (हिडन लिक्विडिटी) र ठूला लगानीकर्ताको चालढाल पहिल्याउन सहज हुने विश्लेषकहरू बताउँछन्। तर यो प्राविधिक अवधारणा भएकाले लगानी निर्णय गर्नुअघि पर्याप्त अध्ययन र जोखिम व्यवस्थापन अनिवार्य हुने उनीहरूको सुझाव छ।

नोट : यो लेख शेयर/फरेक्स ट्रेडिङको प्राविधिक अवधारणा बुझाउने शैक्षिक सामग्री हो, लगानी सल्लाह होइन। वास्तविक लगानीअघि प्रमाणित सल्लाहकारसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।