महिनौँदेखि द्वन्द्वको भुमरीमा रहेका अमेरिका र इरानबीचको कूटनीतिक वार्ता अहिले एउटा संवेदनशील र निर्णायक मोडमा आएर टेकेको छ। मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा सक्रिय पाकिस्तानले आगामी चौबीस घण्टाभित्रै दुई देशबीच औपचारिक शान्ति सम्झौता कार्यान्वयनमा आउन सक्ने बताएको छ।

पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’मा पोस्ट गर्दै सम्झौताको खाका तयार भइसकेको र दुवै पक्षले त्यसमा सहमति जनाइसकेको उल्लेख गरे। उनका अनुसार अन्तिम दस्तावेजमा इलेक्ट्रोनिक हस्ताक्षर गर्ने तयारी पूरा भएको छ र सम्झौतापछि प्राविधिक तहका थप वार्ता निरन्तर अगाडि बढ्नेछन्। शरीफले भने, “शान्ति अहिले जति नजिक छ, यसअघि कहिल्यै थिएन।”

तर इरानको रवैया भने केही सावधानीपूर्ण देखिन्छ। इरानी विदेश मन्त्रालयले सम्झौता निकट रहेको कुरा स्वीकार गरे पनि आइतबारभित्रै हस्ताक्षर हुनेछ भन्ने दाबीलाई आधिकारिक रूपमा पुष्टि गर्न भने मानेको छैन। विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले सञ्चारमाध्यममा आएका विभिन्न खबरप्रति टिप्पणी गर्दै अन्तिम निर्णय नभएसम्म कसैले पनि निष्कर्षमा नपुग्न आग्रह गरे।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि वार्ताको प्रगतिबारे सकारात्मक सङ्केत दिएका छन्। उनका अनुसार मुख्य विवादास्पद विषयहरूमा दुवै पक्ष एकमत भइसकेका छन् र अब केही प्राविधिक तथा प्रशासनिक प्रक्रिया मात्र बाँकी छन्।

अझसम्म सार्वजनिक नभएको अन्तिम दस्तावेजमा विश्व ऊर्जा आपूर्तिको मुख्य ढोकामानिने स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई पूर्ण रूपमा पुनः सञ्चालनमा ल्याउने, इरानमाथि लगाइएका केही आर्थिक प्रतिबन्ध शिथिल गर्ने, रोक्का राखिएका इरानी सम्पत्तिमा पहुँच दिने र आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी भविष्यका वार्ताका लागि ढोका खुला राख्ने प्रावधान रहेको बताइएको छ।

स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वको एउटा अत्यन्त रणनीतिक जलमार्ग भएकाले सम्भावित सम्झौताले अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा मूल्य स्थिरता ल्याउने र समग्र विश्व अर्थतन्त्रमा सकारात्मक असर पार्ने विश्लेषकहरूको अपेक्षा छ। तथापि इरानको हिचकिचाहटलाई मध्यनजर गर्दा सम्झौता ठीक यही समयसीमाभित्र पूर्ण हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न भने अझै अनुत्तरित नै छ।