काठमाडौं,११ कार्तिक। आक्रामक शाखा विस्तारमार्फत देशभर आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाएको एनआईसी एसिया बैंक पछिल्लो समय शाखा समायोजनमा केन्द्रित देखिएको छ। बैंकले एकपछि अर्को शाखा गाभ्ने तयारी गरेसँगै यसको असर ग्राहकले पाउने सेवामा पर्न सक्ने विषयले चर्चा पाउन थालेको छ।

बैंकले सञ्चालन खर्च व्यवस्थापन र शाखा सञ्जाललाई व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यले शाखा समायोजन गरिरहेको छ। तर, नजिकैको शाखाबाट नियमित बैंकिङ सेवा लिँदै आएका ग्राहक अर्को कार्यालय पुग्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुँदा सेवा प्रवाह थप सहज हुन्छ कि असहज भन्ने प्रश्न उठेको छ।

यसअघि ४४ वटा शाखा समायोजन गरेको बैंकले थप सातवटा शाखा गाभ्ने तयारी गरेको छ। प्रस्तावित समायोजनमा काठमाडौं, भक्तपुर, रुपन्देही र झापाका शाखा समेटिएका छन्। बैंकको सूचनाअनुसार ती शाखालाई नजिकका अन्य शाखामा गाभ्ने योजना बनाइएको हो।

शाखा समायोजनले बैंकको सञ्चालन खर्च घटाउन र स्रोतसाधनको उपयोग प्रभावकारी बनाउन सहयोग गर्न सक्छ। यद्यपि, शाखा संख्या घटाउँदा बाँकी कार्यालयमा ग्राहकको चाप बढ्ने र सेवा लिन बढी समय लाग्ने अवस्था सिर्जना भए त्यसको प्रत्यक्ष असर सेवाग्राहीमा पर्ने देखिन्छ।

शाखा घट्दा सेवाग्राहीलाई थप झन्झटरु

बैंकका शाखा समायोजनपछि पहिले नजिकैबाट सेवा लिँदै आएका ग्राहकलाई अर्को कार्यालयसम्म पुग्नुपर्ने हुन सक्छ। विशेषगरी नगद जम्मा तथा झिक्ने, चेक साट्ने र अन्य प्रत्यक्ष बैंकिङ कारोबार गर्नुपर्ने सेवाग्राहीका लागि दूरी र समय दुवै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।

काठमाडौंको कमलादीस्थित बैंकको कार्यालयमा समेत कारोबारका लागि लामो समय कुर्नुपर्ने गरेको ग्राहकको गुनासो रहेको विवरणमा उल्लेख छ। रकम जम्मा गर्न वा झिक्न दुईदेखि तीन घण्टासम्म लाग्ने गरेको दाबी गरिएको छ। यद्यपि, यस्तो प्रतीक्षा समयको व्यापकता पुष्टि गर्ने स्वतन्त्र तथ्यांक उपलब्ध छैन।

शाखा समायोजनको प्रभाव ज्येष्ठ नागरिक, नियमित रूपमा काउन्टर सेवा लिनुपर्ने ग्राहक तथा डिजिटल बैंकिङमा सहज पहुँच नभएका व्यक्तिमा बढी पर्न सक्ने देखिन्छ। त्यसैले शाखा घटाउने निर्णयसँगै वैकल्पिक सेवा र बाँकी कार्यालयको क्षमता विस्तारमा पनि ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता छ।

खर्च व्यवस्थापनसँगै सेवाको गुणस्तरमा पनि ध्यान दिनुपर्ने

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कारोबारको अवस्था, ग्राहकको आवश्यकता र सञ्चालन लागतका आधारमा शाखा सञ्जाल पुनरावलोकन गर्न सक्छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत व्यवस्थाले पनि आवश्यकताअनुसार शाखा समायोजनको बाटो खुला गरेको छ।

तर, खर्च कटौतीबाट प्राप्त हुने लाभसँगै ग्राहकले पाउने सेवाको गुणस्तरलाई पनि मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने हुन्छ। शाखा समायोजनपछि ग्राहकको चाप व्यवस्थापन गर्न नसकिएमा बैंकिङ कारोबारमा ढिलाइ हुने र सेवाग्राहीको असन्तुष्टि बढ्ने जोखिम रहन्छ।

एनआईसी एसिया बैंकले ‘बैंक पनि साथी पनि, राम्रो पनि हाम्रो पनि’ भन्ने नारामार्फत ग्राहकसँगको सम्बन्धलाई जोड दिँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा शाखा समायोजन गर्दा ग्राहकलाई सहज सेवा उपलब्ध गराउने वैकल्पिक व्यवस्था कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण बन्नेछ।

बैंकको व्यावसायिक रणनीति केवल शाखा संख्या घटाउने वा सञ्चालन खर्च कम गर्ने विषयमा सीमित हुँदैन। वित्तीय अनुशासन कायम राख्दै ग्राहकलाई समयमै, सहज र भरपर्दो सेवा दिन सक्नु पनि बैंकको दीर्घकालीन विश्वाससँग जोडिएको विषय हो।

त्यसैले थप शाखा समायोजन कार्यान्वयनमा लैजाँदा ग्राहकको पहुँच, बाँकी शाखाको सेवा क्षमता र डिजिटल तथा अन्य वैकल्पिक माध्यमको प्रभावकारितालाई समेत ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।