काठमाडौँ — चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्म आइपुग्दा नेपालको वाणिज्य बैंकिङ क्षेत्रले सकारात्मक गति समातेको देखिएको छ। सार्वजनिक अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार २० वाणिज्य बैंकहरूले कुल ४९ अर्ब २१ करोड रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा कमाएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको ४१ अर्ब २५ करोड रुपैयाँको तुलनामा १९.३० प्रतिशतले बढी हो। यसले बैंकिङ क्षेत्रमा सुधारको स्पष्ट संकेत दिएको छ।

यस अवधिमा नाफाको आकारका हिसाबले नबिल बैंक शीर्ष स्थानमा रहेको छ। बैंकले ६ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँभन्दा बढी नाफा कमाउँदै आफ्नो अग्रता कायम राखेको छ। त्यस्तै ग्लोबल आईएमई बैंकले ४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ र कुमारी बैंकले ४ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेका छन्। विशेषगरी कुमारी बैंकले अघिल्लो वर्षको तुलनामा १३६१ प्रतिशतले नाफा बढाउँदै उल्लेखनीय सुधार देखाएको छ, जसले बैंकको वित्तीय पुनरुत्थानलाई झल्काउँछ।

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले पनि २ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ नाफा कमाउँदै १२९ प्रतिशतको बलियो वृद्धि हासिल गरेको छ। यस्तै एभरेष्ट बैंक (३ अर्ब ३२ करोड), प्राइम कमर्सियल बैंक (३ अर्ब ८ करोड), नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (३ अर्ब १४ करोड) जस्ता बैंकहरूले पनि उच्च नाफा कायम राख्दै क्षेत्रको समग्र प्रदर्शनमा योगदान दिएका छन्।

मध्यम आकारका बैंकहरूको प्रदर्शन पनि उत्साहजनक देखिएको छ। सानिमा बैंकले २ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ नाफा कमाउँदै ४२ प्रतिशत वृद्धि गरेको छ भने माछापुच्छ्रे बैंकले १ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ नाफासहित ५० प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि देखाएको छ। सिटिजन्स बैंक (१ अर्ब ३० करोड), सिद्धार्थ बैंक (२ अर्ब १ करोड) र एनएमबि बैंक (२ अर्ब ६८ करोड) ले पनि स्थिर र सन्तुलित वृद्धि कायम गरेका छन्।

नाफा वृद्धिको प्रमुख कारणको रूपमा सञ्चालन दक्षता सुधार, खर्च नियन्त्रण, र कर्जा गुणस्तरमा सुधार देखिएको छ। धेरै बैंकहरूले इम्पेरमेन्ट चार्ज (खराब कर्जाको लागि छुट्याइने रकम) घटाउन सफल भएका छन्, जसले सञ्चालन मुनाफालाई सिधै बलियो बनाएको छ। यसले बैंकहरूको जोखिम व्यवस्थापन प्रणाली थप प्रभावकारी बन्दै गएको संकेत गर्दछ।

तरलता अवस्थाका हिसाबले पनि बैंकहरू सुदृढ देखिएका छन्। बजारमा पर्याप्त लगानीयोग्य रकम उपलब्ध रहँदा बैंकहरूले आफ्नो कर्जा–निक्षेप अनुपातलाई सन्तुलित राख्न सकेका छन्। ब्याजदर क्रमशः घट्दै जाँदा कर्जाको लागत कम भएको छ, जसले आगामी दिनमा कर्जा विस्तारका लागि अनुकूल वातावरण बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यद्यपि केही बैंकहरूको नाफामा सामान्य गिरावट देखिए पनि समग्र क्षेत्रमा सकारात्मक प्रवृत्ति हाबी रहेको छ। विशेषगरी ठूला तथा सुदृढ पूँजी भएका बैंकहरूले स्थिरता कायम राख्दै बजारमा विश्वास बढाएका छन्। यसले बैंकिङ प्रणालीप्रति निक्षेपकर्ता र लगानीकर्ताको भरोसा अझ बलियो बनाएको छ।

आगामी दिनमा बैंकहरूले डिजिटल बैंकिङ सेवा विस्तार, गैर–ब्याज आम्दानी वृद्धि, र गुणस्तरीय कर्जा प्रवाहमा जोड दिँदै आफ्नो वृद्धि यात्रालाई निरन्तरता दिने देखिन्छ। समग्रमा हेर्दा, चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्मको नतिजाले नेपालको बैंकिङ क्षेत्र पुनः लयमा फर्किँदै गएको स्पष्ट संकेत दिएको छ।