काठमाडौं — भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण उत्तरी नाकाबाट भित्रिँदै गरेका दसैँ लक्षित अर्बौं रुपैयाँका सामान बाटैमा रोकिएका छन्। चाडपर्वको मुखैमा प्रमुख व्यापारिक नाकाहरू केरुङ र तातोपानी अवरुद्ध हुँदा व्यापारीहरूले ठूलो आर्थिक क्षति व्यहोर्नुपरेको छ भने बजारमा सामानको अभाव भई आम उपभोक्ता महँगीको मारमा पर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघका अनुसार बाढीले एकैपटक ४ सयभन्दा बढी मालवाहक कन्टेनरलाई प्रभावित बनाएको छ। दसैँका लागि मगाइएका लत्ताकपडा, जुत्ता-चप्पल र विद्युतीय सामग्री भरिएका करिब २ सय कन्टेनर बाढीको चपेटामा परेका छन्। सरकारलाई भन्सारबापत १८ करोड रुपैयाँ बुझाइसकेका ७१ वटा कन्टेनरसमेत जोखिममा पर्दा व्यवसायीहरूको कम्तीमा २ अर्ब रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको प्रारम्भिक अनुमान छ। यसबाहेक १७६ वटा नेपाली कन्टेनर अहिले पनि चिनियाँ भूभाग केरुङमै अलपत्र अवस्थामा छन्, जसले समग्र आपूर्ति शृंखलालाई नै अस्तव्यस्त बनाएको छ।

रसुवागढी नाका बन्द भएपछि व्यवसायीले तातोपानीलाई विकल्पका रूपमा हेरे पनि चिनियाँ पक्षले त्यहाँबाट हुने कार्गो आवागमन अस्थायी रूपमा रोकेको तातोपानी भन्सार कार्यालयले जनाएको छ। विज्ञहरूका अनुसार मुस्ताङको कोरला नाकामा ठूलो परिमाणको सामान धान्ने पूर्वाधार नरहेको र समुद्री मार्गबाट सामान ल्याउँदा दुई महिनाभन्दा बढी समय लाग्ने भएकाले तत्कालका लागि वैकल्पिक मार्गको सम्भावना न्यून छ। नाका सहज नहुँदा मालवाहक कन्टेनरको ढुवानी भाडा डेढ लाखबाट आकासिएर ३ देखि ४ लाख रुपैयाँसम्म पुगेको छ।

नाकाको यो अवरोधले बैंकिङ क्षेत्रमा समेत गम्भीर जोखिम निम्त्याएको छ। नेपाल राष्ट्रिय व्यवसायी महासंघका अनुसार बैंकको चालु पुँजी कर्जा र प्रतीतपत्र (एलसी) मार्फत सामान ल्याएका व्यापारीहरूको नगद प्रवाह पूर्ण रूपमा टुटेको छ। सामान नष्ट हुँदा र बाटैमा थन्किँदा बैंकको अर्बौंको लगानी जोखिममा पर्नुका साथै व्यवसायीहरू ब्याजको मिटर र थप आर्थिक भारले थिचिएका छन्। बाढीपहिरोका कारण अर्बौंको बिमा दाबी परे पनि तत्कालको नगद अभावले व्यवसायीहरू थप मारमा परेका छन्।

सामानको चरम अभाव र ढुवानी खर्चमा भएको अस्वाभाविक वृद्धिको प्रत्यक्ष असर भने आम उपभोक्ताले भोग्नुपर्ने देखिएको छ। बजारमा माग उच्च हुने तर आपूर्ति नहुने अवस्थाले गर्दा यस वर्षको दसैँ बजारमा लत्ताकपडा, जुत्ता र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य १० देखि २० प्रतिशतसम्म बढ्ने व्यवसायीहरू बताउँछन्। बर्सेनि दोहोरिने यस्ता विपद् र उत्तरी नाकाको कमजोर पूर्वाधारले अर्थतन्त्रलाई नै धक्का दिइरहेको अवस्थामा, चाडपर्व अगावै रोकिएका सामान सुरक्षित रूपमा भित्र्याउन सरकारले तत्काल कूटनीतिक पहल गर्नुपर्ने सरोकारवालाहरूको माग छ।