काठमाडौँ । लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको गैरस्थलगत सुपरीवेक्षण प्रतिवेदन, २०८३ असारअनुसार खुद्रा कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा एक वर्षमै ६३.८३ प्रतिशतले बढेको हो ।

प्रतिवेदनअनुसार २०८२ असार मसान्तमा ३१ अर्ब २ करोड ३ लाख रुपैयाँ रहेको खुद्रा कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा २०८३ असार मसान्तमा बढेर ५० अर्ब ८२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । एक वर्षको अवधिमा निष्क्रिय कर्जामा करिब १९ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ थपिएको देखिन्छ ।

कुल कर्जा तथा सापटीमा निष्क्रिय कर्जाको अनुपात पनि बढेको छ । २०८२ असार मसान्तमा ७ प्रतिशत रहेको यस्तो अनुपात २०८३ असार मसान्तमा १०.४२ प्रतिशत पुगेको छ । यसले लघुवित्त क्षेत्रको कर्जा असुली तथा कर्जा गुणस्तर व्यवस्थापनमा चुनौती कायम रहेको देखाउँछ ।

राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनअनुसार समीक्षा अवधिमा खुद्रा कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूको कुल कर्जा तथा सापटी १०.०९ प्रतिशतले बढेर ४ खर्ब ८७ अर्ब ७३ करोड ८५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । कर्जा विस्तारसँगै निष्क्रिय कर्जामा पनि उल्लेख्य वृद्धि भएको देखिएको हो ।

अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा खुद्रा कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा २४.९८ प्रतिशतले बढेको थियो । तर, २०८३ असारसम्मको एक वर्षमा यस्तो वृद्धि ६३.८३ प्रतिशत पुगेको छ । यसले पछिल्लो अवधिमा निष्क्रिय कर्जा बढ्ने गति तीव्र भएको देखाउँछ ।

निष्क्रिय कर्जाका लागि २९ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ व्यवस्था

लघुवित्त संस्थाहरूले निष्क्रिय कर्जाको जोखिम व्यवस्थापनका लागि कर्जा नोक्सानी व्यवस्था पनि बढाएका छन् । प्रतिवेदनअनुसार २०८३ असार मसान्तसम्म खुद्रा कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूले निष्क्रिय कर्जाका लागि २९ अर्ब ४२ करोड ७२ लाख रुपैयाँ कर्जा नोक्सानी व्यवस्था गरेका छन् ।

यो रकम अघिल्लो वर्षको तुलनामा ८४.०८ प्रतिशतले बढी हो । २०८२ असार मसान्तमा निष्क्रिय कर्जाका लागि यस्तो व्यवस्था १५ अर्ब ९८ करोड ५७ लाख रुपैयाँ थियो ।

कुल कर्जा नोक्सानी व्यवस्था भने ३५ अर्ब २४ करोड ३९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो व्यवस्था २६ अर्ब १२ करोड ९१ लाख रुपैयाँ थियो । एक वर्षमा कुल कर्जा नोक्सानी व्यवस्था ३४.८८ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ ।

निष्क्रिय कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात ७.२३ प्रतिशत पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो अनुपात ५.९० प्रतिशत थियो ।

थोक कर्जामा पनि निष्क्रिय कर्जाको दबाब

थोक कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूमा पनि निष्क्रिय कर्जा बढेको छ । प्रतिवेदनअनुसार २०८३ असार मसान्तमा थोक कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूको कुल कर्जा तथा सापटी ४६ अर्ब २० करोड ८६ लाख रुपैयाँ रहेको छ ।

यसमा निष्क्रिय कर्जाको हिस्सा ३.०४ प्रतिशत पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो अनुपात २.९० प्रतिशत थियो । थोक कर्जा प्रवाह गर्ने संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा रकम भने १ अर्ब ४० करोड ७० लाख रुपैयाँ रहेको छ ।

यस क्षेत्रमा कुल कर्जा नोक्सानी व्यवस्था १ अर्ब ९४ करोड ३२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो व्यवस्था १ अर्ब ८३ करोड ५६ लाख रुपैयाँ थियो ।

कृषि क्षेत्रमा कर्जा बढ्दा पनि असुली चुनौती

लघुवित्त संस्थाहरूको कर्जा प्रवाहमा कृषि क्षेत्रको हिस्सा बढेको छ । २०८३ असार मसान्तसम्म खुद्रा कर्जा प्रवाह गर्ने लघुवित्त संस्थाहरूको कुल कर्जामध्ये ५८.६३ प्रतिशत कृषि क्षेत्रमा प्रवाह भएको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो हिस्सा ५३.७५ प्रतिशत थियो ।

कृषिमा कर्जा प्रवाह बढ्नुका साथै कुल कर्जा विस्तार भइरहे पनि निष्क्रिय कर्जाको बढ्दो दरले लघुवित्त क्षेत्रको कर्जा व्यवस्थापनमा थप ध्यान दिनुपर्ने अवस्था देखाएको छ ।

राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनले कर्जा वर्गीकरण तथा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थासम्बन्धी निर्देशन पालना गर्नुपर्ने विषयलाई समेत औँल्याएको छ । निष्क्रिय कर्जाको वास्तविक अवस्था पहिचान, समयमै कर्जा वर्गीकरण र आवश्यक कर्जा नोक्सानी व्यवस्था कायम गर्नु लघुवित्त संस्थाहरूको वित्तीय जोखिम व्यवस्थापनका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन् ।