काठमाडौं, १४ असोज ।  कर्णाली प्रदेशमा यस वर्ष दसैँ, तिहार र छठको समयमा खाद्यान्न अभाव नहुने भएको छ । विगतका वर्षमा चाडपर्वको मुखमा विशेषगरी हिमाली तथा दुर्गम जिल्लाका वितरण केन्द्रमा चामल अभाव हुने समस्या देखिए पनि यस वर्ष चाडपर्वअघि नै आवश्यक खाद्यान्न सम्बन्धित जिल्लामा पुर्‍याइएको खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडले जनाएको छ ।

कम्पनीका अनुसार कर्णालीका हिमाली जिल्लामा चाडपर्वलाई लक्षित गरेर खाद्यान्नको मौज्दात व्यवस्थापन गरिएको छ । खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी कर्णाली प्रदेश प्रादेशिक कार्यालयका प्रमुख केशव बुढाका अनुसार हुम्लामा भने दसैँअघि खाद्यान्न ढुवानी गर्ने काम जारी छ । सिमकोट शाखा तथा सर्केगाड र श्रीनगर डिपोमा खाद्यान्नको मौज्दात राखिएको छ ।

कर्णालीमा स्थानीय उत्पादनले माग धान्न नसक्ने भएकाले हिमाली जिल्लामा बाहिरबाट खाद्यान्न ढुवानी गर्नुपर्ने अवस्था छ । कर्णालीमा वार्षिक करिब २५ हजार मेट्रिक टन खाद्यान्न अपुग हुने गरेको प्रदेशको कृषि मन्त्रालयसम्बन्धी तथ्यांक उद्धृत गर्दै यसअघि सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख छ ।

सदरमुकामबाट गाउँसम्म वितरण

यस वर्ष कम्पनीले सदरमुकाममा रहेका शाखा तथा डिपोमा मात्र सीमित नराखी गाउँस्तरसम्म खाद्यान्न बिक्री वितरण गर्ने व्यवस्था गरेको छ । कम्पनीका अनुसार कर्णालीका नौ जिल्लामा ८१ वटा वितरण केन्द्रमार्फत खाद्यान्न वितरण भइरहेको छ ।

हुम्लामा १३, मुगु, डोल्पा र जाजरकोटमा १२/१२, जुम्लामा सात, कालीकोटमा १४, दैलेखमा चार, रुकुमपश्चिममा पाँच र सुर्खेतमा दुई वितरण केन्द्रमा खाद्यान्न बिक्रीका लागि कोटा निर्धारण गरिएको छ । गाउँकेन्द्रित बिक्री केन्द्रबाट खाद्यान्न उपलब्ध गराउँदा सदरमुकामसम्म पुग्नुपर्ने उपभोक्ताको बाध्यता कम हुने कम्पनीको अपेक्षा छ ।

प्रादेशिक प्रमुख बुढाका अनुसार यस वर्ष खाद्यान्न छुटका लागि कर्णालीमा रु एक करोड ४० लाख ५३ हजार विनियोजन गरिएको छ । गत वर्ष चाडपर्वलाई लक्षित गरेर मात्र सञ्चालन हुने सुपथ मूल्य पसल यस वर्ष भने वर्षभरि नै सञ्चालन गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । साउनको अन्तिम सातादेखि सहुलियत मूल्यमा खाद्यान्न बिक्री भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ ।

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले देशभर चाडपर्वलाई लक्षित सुपथ मूल्य पसल सञ्चालन गरेको छ । यस वर्ष कम्पनीले ४४ जिल्लामा सहुलियत पसल सञ्चालन गरेको र खसीबोका तथा च्याङ्ग्रा बिक्री नगर्ने जनाएको छ ।

सुर्खेतमा खाद्यान्नको मौज्दात

कम्पनीको सुर्खेतस्थित प्रादेशिक कार्यालयमा चाडपर्वलाई लक्षित गरेर १३ हजार क्विन्टल चामल, ६ सय ४० क्विन्टल दाल, ४० हजार लिटर तेल र ४ सय ५० क्विन्टल चिनी मौज्दात राखिएको छ ।

आवश्यकता बढेमा अन्य जिल्लास्थित कार्यालयबाट समेत खाद्यान्न व्यवस्थापन गर्न सकिने गरी आपूर्ति व्यवस्था मिलाइएको बुढाले बताए । यसले चाडपर्वका बेला माग बढ्दा पनि खाद्यान्न अभाव हुन नदिने कम्पनीको दाबी छ ।

विगतमा चाडपर्वको समयमा खाद्यान्नको माग बढ्दा दुर्गम जिल्लाका डिपोमा चामल नपुग्ने समस्या देखिँदै आएको थियो ।

सुपथ पसलमा उपभोक्ताको भीड

चाडपर्व नजिकिएसँगै वीरेन्द्रनगरस्थित खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीको सुपथ मूल्य पसलमा उपभोक्ताको भीड बढेको छ । बजारभन्दा कम मूल्यमा दैनिक उपभोग्य वस्तु पाइने भएपछि उपभोक्ता सहुलियत पसलतर्फ आकर्षित भएका हुन् ।

साल्ट ट्रेडिङका सुपथ मूल्य पसलमा पनि चिनी, नुन, तेललगायतका वस्तु बजार मूल्यभन्दा सस्तोमा बिक्री भइरहेका छन् । देशका विभिन्न स्थानमा सञ्चालन गरिएका सुपथ पसलमा बजारभन्दा सस्तो सामान पाइने भएकाले उपभोक्ताको भीड बढेको हो ।

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीको आधिकारिक बिक्री प्रणालीमा समेत चामल, दाललगायतका खाद्य वस्तु सहुलियत मूल्यमा उपलब्ध भएपछि ग्राहकहरुको रोजाइ भएको हो ।

तर, अभावको संरचनागत समस्या कायमै

चाडपर्वमा खाद्यान्न अभाव नहुने कम्पनीको तयारी भए पनि कर्णालीको खाद्य सुरक्षाको दीर्घकालीन समस्या भने समाधान भइसकेको छैन। प्रदेशमा आवश्यक खाद्यान्नको तुलनामा उत्पादन कम रहेको र हिमाली तथा दुर्गम क्षेत्रमा बाहिरबाट खाद्यान्न ढुवानी गर्नुपर्ने अवस्था कायमै छ ।

यसकारण चाडपर्वका लागि पर्याप्त मौज्दात र वितरण व्यवस्थापन तत्कालीन राहत भए पनि स्थानीय उत्पादन वृद्धि, भण्डारण, ढुवानी र गाउँस्तरमै नियमित खाद्यान्न उपलब्ध हुने व्यवस्था दीर्घकालीन समाधानका लागि महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ ।