कर्जाको कहालीलाग्दो रातदेखि पुनरागमनसम्म : अमिताभ–अभिषेकको नदेखिएको संघर्षकथा
वि.सं.२०८३ मंसिर ३ बिहीवार ०७:५०
299
shares
shares

काठमाडौँ — बलिउडका ‘महानायक’ अमिताभ बच्चनको नाम सुन्नेबित्तिकै जोकोहीको मानसपटलमा वैभव, प्रतिष्ठा र अथाह सफलताको चित्र कोरिन्छ। तर, कला र व्यापारको दुनियाँमा सधैँ एउटै रफ्तार रहँदैन। भारतीय चलचित्र उद्योगमा ‘एङ्ग्री योङ म्यान’को छवि बनाएका अमिताभको जीवनमा एउटा यस्तो समय पनि थियो, जतिबेला उनी करिब ९० करोड भारतीय रुपैयाँको ऋणको भारीले थिचिएर सडकमा आउने अवस्थासम्म पुगेका थिए। हालै अभिनेता अभिषेक बच्चनले एक अन्तर्वार्तामा परिवारको त्यही कहालीलाग्दो आर्थिक संकट र संघर्षका पाटाहरू खोलेका छन्, जसले ग्ल्यामरको पर्दापछाडिको कठोर यथार्थलाई उजागर गर्छ।
सन् १९९० को दशकको उत्तरार्ध बच्चन परिवारका लागि कुनै दुःस्वप्नभन्दा कम थिएन। अमिताभले ठुलो महत्वाकांक्षाका साथ स्थापना गरेको ‘अमिताभ बच्चन कर्पोरेसन लिमिटेड’ (एबीसीएल) व्यापारिक रूपमा असफल सिद्ध भयो। विशेषगरी ‘मिस वर्ल्ड’ प्रतियोगिताको आयोजनापछि कम्पनी पूर्ण रूपमा टाट पल्टियो र अमिताभको टाउकोमा ९० करोड भारुको ऋण थुप्रियो। बक्स अफिसमा चलचित्रहरू लगातार असफल भइरहनु र हातमा नयाँ काम नहुनुले संकटलाई झनै गहिरो बनायो। मुम्बईस्थित उनीहरूको ऐतिहासिक निवास ‘प्रतीक्षा’ समेत लिलामीको संघारमा पुग्यो भने घरको दैलोमा ऋणदाताहरूको दैनिकजसो धम्की र दुर्व्यवहार सहनुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो।
पारिवारिक संकटको यो भुमरीले अमेरिकाको बोस्टन विश्वविद्यालयमा अभिनय र कला विषय अध्ययन गरिरहेका अभिषेक बच्चनको जीवनको बाटो पनि मोडिदियो। घरको नाजुक आर्थिक अवस्थाबारे जानकारी पाएपछि उनले आफ्नो उच्च शिक्षा बीचमै त्यागेर स्वदेश फर्किने कठोर निर्णय लिए। बुबाको पीडामा साथ दिनु नै आफ्नो पहिलो कर्तव्य ठानेर भारत फर्किएका अभिषेकले कुनै ‘स्टार-पुत्र’को सुविधा पाएनन्। बरु, परिवारको आर्थिक बोझ कम गर्न उनले चलचित्र सेटमा सामान्य ‘प्रोडक्सन ब्वाइ’ र सहायकको रूपमा काम सुरु गरे।
कम्पनीको आर्थिक अवस्था कतिसम्म दयनीय थियो भन्ने कुरा अभिषेकले सुनाएको चिया र चिनीको प्रसंगले स्पष्ट पार्छ। खर्च कटौतीका लागि बच्चन परिवारले स-साना कुरामा समेत कडाइ गर्नुपरेको थियो। तत्कालीन सीईओ गौतम बेरीको निर्देशनमा अभिषेक स्वयं सेटमा सामान ओसार्ने र कामदारका लागि चिया बनाउने गर्थे। चिनीको बिलसमेत तिर्न धौ-धौ परेपछि कामदारको चियामा चिनीको मात्रा घटाउनुपरेको तीतो यथार्थ अभिषेकले स्मरण गरेका छन्। ग्ल्यामरको दुनियाँमा हुर्किएको एक युवाका लागि यो अनुभव जीवनकै सबैभन्दा ठुलो पाठशाला बन्यो।
संकटको चरम उत्कर्षमा अमिताभ बच्चन भित्रभित्रै कति गलिसकेका थिए भन्ने कुराको साक्षी अभिषेक बनेका थिए। एक मध्यरात अमिताभले आँखाभरि आँसु पार्दै छोरालाई न चलचित्र चलेको, न व्यापार जमेको भन्दै आफ्नो निरीहता पोखेका थिए। तर, हार नमान्ने अमिताभको स्वभावले उनलाई नयाँ बाटो देखायो। लगातारका अनिँदा रातपछि एक बिहान उनले आफ्नो ‘सुपरस्टार’को अहंकारलाई पूर्ण रूपमा त्यागे र काम माग्न दिग्गज निर्देशक यश चोपडाको निवास पुगे। “म टाट पल्टिएको छु, मलाई काम दिनुहोस्,” अमिताभको यही विनम्र आग्रहले भारतीय चलचित्र इतिहासको दिशा नै बदलिदियो।
यश चोपडाले अमिताभको प्रस्ताव स्वीकार्दै सुपरहिट चलचित्र ‘मोहब्बतें’मा ‘नारायण शंकर’को सशक्त भूमिका दिए, जसले उनलाई पुनः दर्शकमाझ स्थापित गर्यो। संयोगवश, सोही समयमा टेलिभिजन कार्यक्रम ‘कौन बनेगा करोडपति’ (केबीसी) को प्रस्ताव पनि उनको पोल्टामा पर्यो। यी दुई परियोजना अमिताभको करियरका लागि सञ्जीवनी बुटी साबित भए। यसपछि उनले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन; न केवल सबै ९० करोड ऋण चुक्ता गरे, बरु बलिउडको सर्वोच्च सिंहासनमा पुनः आफ्नो एकछत्र राज कायम गरे।
अभिषेक बच्चनको यो खुलासाले मनोरञ्जन उद्योगको अस्थिरता र पारिवारिक एकताको शक्तिलाई एकैसाथ दर्शाउँछ। कला क्षेत्रमा स्थापित व्यक्तित्वहरू जब व्यावसायिक व्यवस्थापनको अनुभवबिना ठुलो लगानीमा होमिन्छन्, तब कसरी शिखरबाट शून्यमा झर्छन् भन्ने उदाहरण एबीसीएलको पतन हो। ९० करोड भारुको ऋण त्यो समयको भारतीय बजारका हिसाबले निकै विशाल रकम थियो, जसले एक स्थापित कलाकारको सामाजिक प्रतिष्ठा र मानसिक स्वास्थ्यमाथि गम्भीर प्रहार गरेको देखिन्छ।
यद्यपि, यो घटनाको सबैभन्दा सकारात्मक पक्ष संकट व्यवस्थापन र पारिवारिक संस्कार हो। अभिषेकले अमेरिकाको आरामदायी जीवन त्यागेर सेटमा चिया बनाउने काम रोज्नुले कठिन परिस्थितिमा अहंकारभन्दा कर्म र परिवार ठुलो हुन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ। अर्कोतर्फ, अमिताभ बच्चनले आफ्नो विगतको स्टारडमको भारी बिसाएर यश चोपडासँग काम माग्नु व्यावसायिक परिपक्वताको उच्चतम नमुना हो। यसले के प्रमाणित गर्छ भने, सफलताको शिखरमा पुग्नुभन्दा कठिन असफलताको खाडलबाट उठेर पुनः त्यही उचाइ हासिल गर्नु हो, जसमा धैर्य, पारिवारिक साथ र आत्मसमीक्षाको निर्णायक भूमिका रहन्छ।

















