काठमाडौं, २३ भदौ । एक वर्षअघि सडकमा उत्रिएको जेनजी पुस्ताको आन्दोलन केवल विरोध प्रदर्शन थिएन। पुरानो राजनीतिक शैली, भ्रष्टाचार, बेथिति, रोजगारीको अभाव र नेतृत्वप्रतिको असन्तुष्टिले युवालाई सडकमा ल्याएको थियो। सामाजिक सञ्जालबाट सुरु भएको आवाज सडकसम्म पुग्दा त्यसले नेपालको राजनीतिक वातावरण नै तरंगित बनायो।

जेनजी आन्दोलनको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि युवाको आवाज राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्रमा आउनु हो। शासन प्रणाली, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सार्वजनिक जवाफदेहिता र राजनीतिक संस्कारबारे बहस तीव्र भयो। युवाले आफूहरू सामाजिक सञ्जालमा प्रतिक्रिया दिने पुस्ता मात्र नभई राजनीतिक दबाब सिर्जना गर्न सक्ने शक्ति भएको महसुस गरे।

तर एक वर्षपछि पनि आन्दोलनले उठाएका मूल प्रश्न पूर्ण रूपमा समाधान भएका छैनन्। जेनजीले खोजेको परिवर्तन केवल नेतृत्व परिवर्तन थिएन। उनीहरू शासन गर्ने शैली बदलियोस्, राज्यका संस्था जिम्मेवार बनून्, भ्रष्टाचार नियन्त्रण होस्, रोजगारी बढोस् र नागरिकले सहज सेवा पाऊन् भन्ने चाहन्थे।

त्यसैले अब प्रश्न  ‘को सत्तामा आयो?’  भन्दा ‘सत्ताको चरित्र कति बदलियो ?’ भन्ने हो।

आन्दोलनको क्रममा युवाले समय, अध्ययन, रोजगारी र व्यक्तिगत जीवनबाट मूल्य चुकाए। तनाव, हिंसा, गिरफ्तारी, घाइते हुने अवस्था र भौतिक क्षतिले पनि यसको मूल्य बढायो। तर सबैभन्दा ठूलो चुनौती अहिले आशा र अपेक्षाबीचको दूरी बनेको छ।

जेनजी आन्दोलनको शक्ति यसको स्वतन्त्रता थियो। तर यही स्वतन्त्रता दीर्घकालीन राजनीतिक कार्यक्रम र संस्थागत परिवर्तनका लागि चुनौती पनि बन्न सक्छ। सडकमा प्रश्न उठाउनु पहिलो चरण थियो, अब ती प्रश्नको उत्तर खोजेर नीतिगत परिवर्तनमा बदल्नु दोस्रो चरण हो।

एक वर्षपछि जेनजी पुस्तासामु मुख्य प्रश्न छ—आन्दोलनलाई उपलब्धिमा कसरी बदल्ने ? परिवर्तन माग्नु सजिलो छ, संस्थागत गर्नु कठिन।

एक वर्षअघि उठेको नारा थियो—‘अब पुरानै तरिकाले देश चल्दैन।’  आज त्यसमा अर्को प्रश्न थपिएको छ— ‘नयाँ तरिका के हो ?’

जेनजी आन्दोलनले परिवर्तनको सम्भावना देखाएको छ। अब त्यसलाई दिगो बनाउन नीति, नेतृत्व र निरन्तर नागरिक दबाब आवश्यक छ।

अन्ततः प्रश्न उही छ— ‘परिवर्तन भयो त ?’

यसको अन्तिम उत्तर इतिहासले दिनेछ। तर त्यो इतिहास लेख्ने जिम्मेवारीमा जेनजी पुस्ता आफैँ पनि सहभागी छ।