काठमाडौं — सपोर्ट लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेड (SMB) ले गत आर्थिक वर्षमा उल्लेख्य नाफा वृद्धि गरेको छ। संस्थाले सार्वजनिक गरेको चौथो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार खुद नाफा ७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा २ करोड ७० लाख रुपैयाँ रहेको नाफा यसपटक १८१.३६ प्रतिशतले बढेको हो।

एक वर्षमै नाफा झन्डै २.८ गुणा पुगेको देखिए पनि यसको कारण केवल एउटा छैन। संस्थाको मुख्य व्यवसायबाट हुने खुद ब्याज आम्दानी बढेको छ भने विगतमा सम्भावित कर्जा नोक्सानीका लागि छुट्याइएको इम्पेरमेन्ट रकमको केही हिस्सा रिभर्स हुँदा पनि नाफामा थप सहयोग पुगेको छ।

गत आर्थिक वर्षमा सपोर्ट लघुवित्तको खुद ब्याज आम्दानी ३५.५५ प्रतिशतले बढेको छ। लघुवित्त संस्थाका लागि खुद ब्याज आम्दानी मुख्य आम्दानी स्रोत मानिन्छ। कर्जाबाट प्राप्त ब्याज आम्दानी र निक्षेप तथा ऋण स्रोतमा तिर्नुपर्ने ब्याज खर्चबीचको अन्तर बढ्नुले संस्थाको मूल व्यवसायमा सुधार आएको संकेत गर्छ।

कुल सञ्चालन आम्दानी पनि ३४.८५ प्रतिशतले बढेको छ। तर सञ्चालन मुनाफा भने १३४.२५ प्रतिशतले बढेको छ। आम्दानीको वृद्धिदरभन्दा सञ्चालन मुनाफाको वृद्धि धेरै हुनु संस्थाले थप आम्दानीको ठूलो हिस्सा मुनाफामा रूपान्तरण गर्न सकेको संकेत हो।

यद्यपि, नाफाको वृद्धिलाई पूर्ण रूपमा नियमित व्यवसाय विस्तारको परिणामका रूपमा मात्रै हेर्न मिल्दैन। असार मसान्तसम्म संस्थाले करिब १ करोड २ लाख रुपैयाँ बराबरको इम्पेरमेन्ट चार्ज रिभर्स गरेको छ। सामान्यतया सम्भावित कर्जा नोक्सानी वा वित्तीय सम्पत्तिको जोखिमका लागि गरिएको प्रोभिजन आवश्यक नपर्ने अवस्था आएमा त्यसलाई रिभर्स गरिन्छ। यस्तो रकम फिर्ता हुँदा प्रत्यक्ष रूपमा नाफा बढ्छ।

यही कारण १८१.३६ प्रतिशतको खुद नाफा वृद्धिलाई आगामी वर्ष पनि समान दरमा दोहोरिन्छ भनेर अनुमान गर्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ। खुद ब्याज आम्दानी ३५.५५ प्रतिशतले बढ्दा खुद नाफा भने १८१ प्रतिशतभन्दा धेरै बढेको छ। यसले नियमित आम्दानीबाहेक अन्य लेखा समायोजनले पनि अन्तिम नाफामा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पारेको देखाउँछ।

संस्थाको वितरणयोग्य मुनाफा ६ करोड ७० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यो कुल खुद नाफाको करिब ८८ प्रतिशत हो। वितरणयोग्य प्रतिशेयर आम्दानी ५० रुपैयाँ ३ पैसा रहेको छ। यसले कम्पनीसँग लाभांश वितरण गर्ने क्षमता बलियो रहेको संकेत दिए पनि उक्त रकम बराबरकै लाभांश आउने निश्चित भने हुँदैन।

लाभांश निर्धारण गर्दा सञ्चालक समितिको निर्णय, नेपाल राष्ट्र बैंकका नियामकीय प्रावधान, पूँजी पर्याप्तता, सञ्चित कोषको अवस्था तथा साधारणसभाको स्वीकृति महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले वितरणयोग्य प्रतिशेयर आम्दानीलाई सम्भावित लाभांश क्षमताको संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ, निश्चित लाभांशका रूपमा होइन।

नाफा बढेसँगै प्रतिशेयर आम्दानी (EPS) मा पनि उल्लेख्य सुधार आएको छ। समीक्षा अवधिमा EPS ३४ रुपैयाँ ७१ पैसाले बढेर ५६ रुपैयाँ ८२ पैसा पुगेको छ। यस आधारमा अघिल्लो आर्थिक वर्षमा संस्थाको EPS करिब २२ रुपैयाँ ११ पैसा थियो।

प्रतिशेयर आम्दानी ५६ रुपैयाँ ८२ पैसा हुँदा वितरणयोग्य प्रतिशेयर आम्दानी भने ५० रुपैयाँ ३ पैसा छ। यी दुईबीच ६ रुपैयाँ ७९ पैसाको अन्तर छ। अर्थात् लेखापरीक्षणीय वा नियामकीय समायोजनपछि संस्थाले कमाएको सम्पूर्ण नाफा शेयरधनीलाई वितरण गर्न सकिने अवस्थामा हुँदैन।

सपोर्ट लघुवित्तको चुक्ता पूँजी १३ करोड ४० लाख रुपैयाँ छ भने जगेडा कोषमा १४ करोड ९ लाख रुपैयाँ सञ्चित छ। जगेडा कोष चुक्ता पूँजीभन्दा करिब ५ प्रतिशत बढी देखिन्छ। यसले विगतका नाफाबाट संस्थाले केही पूँजीगत सुरक्षा सञ्चित गरेको देखाउँछ।

चुक्ता पूँजी र जगेडा कोष जोड्दा संस्थाको शेयरधनी कोष करिब २७ करोड ४९ लाख रुपैयाँ पुग्छ। यससँग संस्थाको प्रतिशेयर नेटवर्थ २०५ रुपैयाँ १३ पैसा रहेको छ। अर्थात् १०० रुपैयाँ अंकित मूल्यको एक कित्ता शेयर पछाडि लेखा मूल्यका आधारमा करिब २०५ रुपैयाँ बराबरको नेटवर्थ रहेको देखिन्छ।

बजार मूल्यांकनको दृष्टिले भने कम्पनीको शेयर सस्तो स्तरमा नरहेको देखिन्छ। असार मसान्तसम्म संस्थाको मूल्य–आम्दानी अनुपात (P/E Ratio) ३२.१५ गुणा थियो। EPS ५६ रुपैयाँ ८२ पैसालाई आधार मान्दा उक्त P/E अनुपातले प्रतिकित्ता बजार मूल्य करिब १ हजार ८२७ रुपैयाँ आसपास रहेको संकेत गर्छ।

त्यही अनुमानित बजार मूल्यलाई प्रतिशेयर नेटवर्थसँग तुलना गर्दा मूल्य–नेटवर्थ अनुपात करिब ८.९ गुणा आसपास पर्न आउँछ। यसको अर्थ बजारले कम्पनीको शेयरलाई यसको लेखा मूल्यभन्दा निकै उच्च प्रिमियममा मूल्यांकन गरिरहेको छ। यस्तो मूल्यांकन कायम रहन आगामी वर्ष पनि राम्रो नाफा वृद्धि, लाभांश क्षमता र व्यवसायिक सुधार आवश्यक पर्न सक्छ।

कम्पनीको पछिल्लो विवरणले भने दुईवटा फरक संकेत दिएको छ। पहिलो, संस्थाको मूल व्यवसायमा सुधार देखिएको छ। खुद ब्याज आम्दानी ३५ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ, सञ्चालन आम्दानी पनि उस्तै दरमा बढेको छ र सञ्चालन मुनाफा दोब्बरभन्दा बढी पुगेको छ।

दोस्रो, खुद नाफाको असाधारण वृद्धिमा इम्पेरमेन्ट रिभर्सलको पनि भूमिका छ। त्यसैले आगामी वर्षको वास्तविक वित्तीय मजबुती मूल्यांकन गर्दा नाफाको प्रतिशत वृद्धिभन्दा पनि कर्जा गुणस्तर, निष्क्रिय कर्जा, प्रोभिजनिङ, कर्जा असुली, कोषको लागत र खुद ब्याज मार्जिन कस्तो रहन्छ भन्ने विषय बढी महत्त्वपूर्ण हुनेछ।

विशेषगरी ३२ गुणाभन्दा माथिको P/E अनुपातले कम्पनीप्रति बजारमा पहिले नै उच्च अपेक्षा रहेको देखाउँछ। आगामी वर्ष नाफा वृद्धि सामान्य स्तरमा फर्कियो वा इम्पेरमेन्ट रिभर्सलजस्तो अतिरिक्त सहयोग नपाए शेयरको मूल्यांकनमा दबाब पर्न सक्ने जोखिम रहन्छ।

समग्रमा सपोर्ट लघुवित्तको चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरण अघिल्लो वर्षको तुलनामा बलियो देखिएको छ। खुद ब्याज आम्दानी, सञ्चालन मुनाफा, EPS, वितरणयोग्य मुनाफा र जगेडा कोष सबैमा सकारात्मक अवस्था देखिएको छ। तर लगानीकर्ताका लागि मुख्य प्रश्न १८१ प्रतिशत नाफा बढ्यो भन्नेभन्दा पनि यो नाफा वृद्धि आगामी वर्ष कति टिकाउ हुन्छ भन्ने हो।

आगामी अवधिमा इम्पेरमेन्ट रिभर्सलमा निर्भर नभई नियमित ब्याज आम्दानी र सञ्चालन मुनाफाले नाफा धान्न सकेमा मात्रै सपोर्ट लघुवित्तको पछिल्लो सुधारलाई दीर्घकालीन वित्तीय मजबुतीका रूपमा पुष्टि गर्न सकिनेछ।