पछिल्लो एक दशकको तथ्यांकले नेप्से परिसूचक जुन/जुलाई महिनामा प्रायः बढ्ने गरेको देखाएको छ । सन् २०१६ देखि २०२५ सम्मका १० वर्षमध्ये ९ वर्ष यो अवधिमा बजार सकारात्मक रहेको छ भने एक वर्ष मात्रै घटेको छ । लगानीकर्ताका माझ चर्चामा रहेको यो तथ्यांकले यस वर्ष पनि सोही प्रवृत्ति दोहोरिन्छ कि भन्ने चासो बढाएको छ ।

दशकभरको विवरण हेर्दा सन् २०२४ को जुन/जुलाईमा नेप्से सबैभन्दा धेरै ५६ प्रतिशतले बढेको थियो । त्यस्तै २०२० मा ३६, २०१६ मा २७, २०२२ र २०२३ मा २४–२४, २०१९ मा २३, २०२५ मा १७, २०२१ मा १६ र २०१७ मा १० प्रतिशतले परिसूचक उक्लिएको थियो । सन् २०१८ मा भने यही अवधिमा बजार २०.४६ प्रतिशतले घटेको थियो, जुन दशकभरको एक मात्र ऋणात्मक वर्ष हो ।

यी अंक केलाउँदा १० वर्षको औसत परिवर्तन २१.२५ प्रतिशत देखिन्छ । ऋणात्मक वर्ष हटाएर हेर्दा सकारात्मक वर्षहरूको औसत लाभ २५.९ प्रतिशत पुग्छ भने मध्यिका परिवर्तन २३.५ प्रतिशत छ । सन् २०१९ यता त लगातार सात वर्ष यो अवधि सकारात्मक रहँदै आएको छ ।

यो प्रवृत्तिलाई बजारका जानकारहरू नेपाली आर्थिक वर्षको चक्रसँग जोडेर हेर्छन् । जुन/जुलाई आर्थिक वर्षको अन्तिम महिना असारसँग जोडिएको अवधि हो । असार मसान्त नजिकिँदा सरकारी पुँजीगत खर्च ह्वात्तै बढ्ने र त्यो रकम बैंकिङ प्रणालीमा थपिँदा तरलता सहज भई ब्याजदरमा नरमी आउने गरेको उनीहरूको विश्लेषण छ ।

त्यस्तै जेठ १५ मा आउने बजेट, साउनमा सार्वजनिक हुने मौद्रिक नीतिको अपेक्षा र असार मसान्तसँगै सुरु हुने कम्पनीहरूको वार्षिक नतिजा तथा लाभांश मौसमले पनि यही अवधिमा सेयरको माग बढाउने गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

तर प्रवृत्ति हरेक पटक दोहोरिने ग्यारेन्टी भने तथ्यांक आफैंले दिँदैन । सन् २०१८ मा यिनै मौसमी कारण उपस्थित हुँदाहुँदै बजार लामो मन्दीको चक्रमा रहेकाले परिसूचक २०.४६ प्रतिशतले घटेको थियो । मौसमी प्रवृत्तिले बजारको ठूलो चक्रलाई उल्ट्याउन नसक्ने यो घटनाले देखाउँछ । साथै १० वर्षको तथ्यांक सांख्यिकीय रूपमा सानो नमुना भएकाले ९० प्रतिशतलाई भविष्यको सम्भावनाका रूपमा बुझ्न नहुने जानकारहरूको भनाइ छ ।

प्रवृत्तिमाथिको व्यापक विश्वास आफैंमा जोखिम बन्न सक्ने पनि उनीहरू औंल्याउँछन् । धेरै लगानीकर्ताले एकै पटक अग्रिम किनमेल गर्दा वृद्धि समयअगावै ‘खर्च’ भएर जुन/जुलाई आइपुग्दा बजार थकित हुने सम्भावना पनि उत्तिकै रहन्छ ।

यस वर्षको जुन सुरु भइसकेको छ । इतिहास दोहोरिने हो वा सन् २०१८ झैं अपवाद बन्ने हो, त्यसको उत्तर बजारले नै दिनेछ । यो विवरण ऐतिहासिक तथ्यांकमा आधारित जानकारी मात्र भएकाले लगानीसम्बन्धी निर्णय गर्नुअघि आ-आफ्नो अध्ययन र जोखिम क्षमताको मूल्यांकन गर्नु आवश्यक छ ।