काठमाडौं, १८ कात्तिक। सरकारले नसर्ने रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि बहुक्षेत्रीय कार्ययोजनाको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा जोड दिने भएको छ। सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवामा सुधार ल्याउने उद्देश्यसहित सरकारले उपचारमा मात्र निर्भर नभई रोगको रोकथाम, जनचेतना अभिवृद्धि, स्वस्थ जीवनशैली र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्न लागेको हो।

यसैक्रममा सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहका स्वास्थ्य सल्लाहकारको अध्यक्षतामा नसर्ने रोगको वर्तमान अवस्था तथा नियन्त्रणका उपायबारे छलफल भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। बैठकमा नसर्ने रोगको दीर्घकालीन रोकथामका लागि स्वास्थ्य प्रवर्द्धन र विभिन्न सरकारी निकायबीच समन्वय आवश्यक रहेको विषयमा जोड दिइएको छ।

छलफलका क्रममा बहुक्षेत्रीय कार्ययोजनालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न सबै मन्त्रालयसँग अन्तरक्रिया गर्ने तथा यसको प्रगति मूल्याङ्कनका लागि नियमित समीक्षा बैठक सञ्चालन गर्ने विषय अघि सारिएको छ।

त्यसैगरी, स्वस्थ जीवनशैलीसम्बन्धी जनचेतना फैलाउने, स्थानीय तहसँग समन्वय गरी नसर्ने रोग नियन्त्रणका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने, विद्यालय तहदेखि नै सार्वजनिक स्वास्थ्य शिक्षा लागू गर्ने र विशेषज्ञ चिकित्सकलाई देशभित्रै टिकाइराख्ने विषयमा पनि छलफल भएको जनाइएको छ।

सुर्तीजन्य पदार्थ, इनर्जी ड्रिंक्स, जंक फुड, विषादीको अवशेष भएका खानेकुरा तथा अस्वस्थ जीवनशैलीलाई नसर्ने रोगका प्रमुख जोखिम कारकका रूपमा लिँदै तिनको प्रभावकारी नियन्त्रण र नियमन आवश्यक रहेको विषयमा समेत जोड दिइएको छ।

नेपाल सरकारले यसअघि नै नसर्ने रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि बहुक्षेत्रीय कार्ययोजना कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। स्वास्थ्य क्षेत्रसँगै शिक्षा, कृषि, उद्योग, वातावरण तथा अन्य सरोकारवाला निकायको समन्वयबाट नसर्ने रोगका जोखिम न्यूनीकरण गर्ने यस योजनाको मुख्य उद्देश्य रहेको छ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले २०८२ माघमा नसर्ने रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि सन् २०२५–२०३० अवधिको नयाँ बहुक्षेत्रीय कार्ययोजनाको प्रारम्भिक मस्यौदासमेत सार्वजनिक गरी सरोकारवालाबाट सुझाव मागेको थियो।

सरकारले क्यान्सर, मुटुरोग, मधुमेह तथा दीर्घ श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगजस्ता प्रमुख नसर्ने रोगको रोकथाम, समयमै पहिचान र उपचारमा पहुँच विस्तारलाई महत्त्व दिनुपर्ने देखिन्छ।

नेपालले दिगो विकास लक्ष्यअन्तर्गत सन् २०३० सम्ममा नसर्ने रोगबाट हुने अकाल मृत्यु एकतिहाइले घटाउने अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता जनाएको छ। उक्त लक्ष्य हासिल गर्न रोकथाम, जोखिम न्यूनीकरण, समयमै रोग पहिचान तथा प्रभावकारी उपचार सेवाको विस्तारलाई महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

यसरी नसर्ने रोग नियन्त्रणका लागि बहुक्षेत्रीय समन्वय, जनचेतना र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणमा सरकारले दिएको प्राथमिकता प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सके सार्वजनिक स्वास्थ्य सुधारमा सकारात्मक योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।