काठमाडौं । राजधानी काठमाडौंमा अपराधको प्रवृत्ति पछिल्लो समय परिवर्तन हुँदै गएको देखिएको छ। जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंले चैत महिनाको तथ्यांक सार्वजनिक गर्दै एक महिनामै १ हजार १६६ वटा मुद्दा दर्ता भएको जनाएको छ। विवरणले परम्परागत अपराधभन्दा आर्थिक तथा साइबर अपराधको प्रभाव तीव्र रूपमा बढ्दै गएको संकेत गरेको छ।

परिसरका अनुसार कुल मुद्दामध्ये आर्थिक अपराधका ५६४ वटा रहेका छन्, जुन समग्रको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा हो। यस्तै जघन्य अपराधका २१४, महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकसँग सम्बन्धित ४६ र अन्य विभिन्न शीर्षकका ३४२ मुद्दा दर्ता भएका छन्। तथ्यांकले देखाउँछ—राजधानीमा आर्थिक अनियमितता र ठगीका घटना तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेका छन्।

सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कसुरमा पनि प्रहरीको सक्रियता देखिएको छ। चैत महिनामै दुई वटा मुद्दा दर्ता गर्दै तीन जनालाई प्रतिवादी बनाइएको छ भने २२ करोड ७५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी बिगो दाबी गरिएको छ। यसले ठूलो परिमाणमा अवैध आर्थिक कारोबार भइरहेको संकेत गर्दछ।

हुण्डी कारोबार नियन्त्रणतर्फ पनि प्रहरी सक्रिय देखिएको छ। तीन वटा मुद्दामा सात जनालाई प्रतिवादी बनाउँदै करिब एक करोड ५६ लाख रुपैयाँ बराबरको बिगो दाबी गरिएको छ। नागार्जुन नगरपालिका–८ भीमढुंगाबाट हुण्डी तथा भर्चुअल करेन्सी कारोबारमा संलग्न दुई जनालाई पक्राउ गरी एक करोड १६ लाख रुपैयाँ बराबरको नगद तथा सामग्री बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। उनीहरूमाथि अभौतिक मुद्रा र सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ।

यसैबीच, काठमाडौं महानगरपालिका–२६ ठमेलबाट एक चिनियाँ नागरिकलाई पक्राउ गरिएको छ। उनीमाथि करिब १७ करोड ७९ लाख रुपैयाँ बराबरको अभौतिक मुद्रा कारोबारमा संलग्न रहेको आरोप लगाइएको छ। यस घटनाले राजधानीमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालसँग जोडिएका डिजिटल अपराध बढ्दै गएको देखाउँछ।

सामाजिक पक्षतर्फ हेर्दा हराएका व्यक्तिको खोजीमा पनि प्रहरी सक्रिय देखिएको छ। एक महिनामा हराएका २७३ जनामध्ये १५९ जनालाई फेला पारेर परिवारको जिम्मा लगाइएको छ। यद्यपि अझै ठूलो संख्या फेला नपर्नुले सामाजिक चुनौतीहरू यथावत रहेको संकेत गर्छ।

साइबर अपराधतर्फ २६१ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन्, जसमध्ये १०० वटा मुद्दा अनलाइन सपिङ ठगीसँग सम्बन्धित छन्। डिजिटल कारोबार बढेसँगै जनचेतनाको अभाव र कमजोर नियमनका कारण यस्ता अपराध बढ्दै गएको देखिन्छ।

समग्रमा, चैत महिनाको तथ्यांकले काठमाडौंमा अपराधको स्वरूप आर्थिक र डिजिटल माध्यमतर्फ सर्दै गएको स्पष्ट देखाएको छ। प्रहरीको सक्रियता देखिए पनि बदलिँदो अपराध प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्न थप सुदृढ नीति, प्रविधि र जनचेतनाको आवश्यकता देखिएको छ।