काठमाडौँ । ग्लोबल आइएमई बैंक लिमिटेडले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै समग्र प्रदर्शनमा मिश्रित तस्वीर प्रस्तुत गरेको छ। बैंकको खुद नाफा अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही घटे पनि कर्जा गुणस्तर, तरलता र वितरणयोग्य मुनाफामा देखिएको स्थायित्वले बैंकको आधारभूत अवस्था अझै मजबुत रहेको संकेत दिएको छ।

चैत मसान्तसम्म बैंकले ४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ, जुन गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको ४ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँको तुलनामा करिब ३ प्रतिशतले कम हो। नाफामा आएको यो सानो गिरावटले बैंकिङ क्षेत्रमा अहिले देखिएको मार्जिन दबाब र आम्दानी विस्तारमा आएको सुस्ततालाई प्रतिबिम्बित गर्छ। विशेषगरी ब्याज आम्दानीमा उल्लेखनीय वृद्धि हुन नसक्नु र प्रावधान खर्च उच्च रहनुले नाफामा प्रभाव पारेको देखिन्छ।

बैंकको मुख्य आम्दानी स्रोत खुद ब्याज आम्दानी करिब ११ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जसले कर्जाको माग अझै कमजोर रहेको देखाउँछ। आधारदर घटेर ४.९५ प्रतिशतमा झर्नु र ब्याजदर अन्तर (स्प्रेड) ३.३० प्रतिशतमा सीमित हुनु बैंकिङ क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा बढेको र आम्दानीको परम्परागत स्रोतमा दबाब परेको संकेत हो। यसले बैंकहरूको दीर्घकालीन नाफा क्षमतामा चुनौती सिर्जना गरिरहेको देखिन्छ।

यद्यपि, गैर–ब्याज आम्दानीतर्फ बैंकले केही सुधार देखाएको छ। फि तथा कमिशन आम्दानी बढ्दो क्रममा रहे पनि समग्र आम्दानीमा त्यसको प्रभाव अझै सीमित छ। कुल सञ्चालन आम्दानी करिब १६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जसले बैंकले आम्दानी स्थिर राख्न सकेको देखाए पनि तीव्र वृद्धि भने हासिल गर्न नसकेको स्पष्ट हुन्छ। यसैबीच, इम्पेयरमेन्ट चार्ज १ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँभन्दा माथि रहँदा सम्भावित जोखिमप्रति बैंक अझै सतर्क रहेको देखिन्छ।

कर्जा गुणस्तर भने सकारात्मक दिशामा देखिएको छ। निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात घटेर ०.७१ प्रतिशतमा झरेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष १.६९ प्रतिशत थियो। यसले कर्जा व्यवस्थापन र असुली प्रक्रियामा सुधार आएको संकेत गर्छ। साथै, कर्जा नोक्सानी प्रावधानको अनुपात उच्च रहनुले बैंकले सम्भावित जोखिमका लागि पर्याप्त सुरक्षात्मक व्यवस्था गरेको देखाउँछ।

बैंकको वितरणयोग्य मुनाफा बलियो देखिएको छ। कुल वितरणयोग्य नाफा करिब ३ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ, जुन लाभांश क्षमताका दृष्टिले सकारात्मक हो। वार्षिकीकृत वितरणयोग्य प्रतिशेयर आम्दानी १० रुपैयाँ ५० पैसा रहेको छ, जसले नाफा केही घटे पनि शेयरधनीलाई प्रतिफल दिने क्षमता कायम रहेको संकेत दिन्छ।

ब्यालेन्स शीटतर्फ बैंकको आकार विस्तार भएको छ। कुल सम्पत्ति बढेर करिब ७ खर्ब ८४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने निक्षेप ६ खर्ब २९ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। कर्जा प्रवाह पनि ४ खर्ब ३९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, तर कर्जा–निक्षेप अनुपात ७१ प्रतिशतमा झर्नुले बैंकले तरलता उच्च राख्दै सावधानीपूर्वक कर्जा विस्तार गरिरहेको देखाउँछ। यस्तो प्रवृत्ति समग्र बैंकिङ प्रणालीमै देखिएको छ, जहाँ लगानीका अवसरभन्दा तरलता बढी रहेको अवस्था छ।

पूँजी पर्याप्तता अनुपात करिब १२ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको छ, जुन नियामकीय मापदण्डभित्रै भए पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही कमजोर देखिन्छ। त्यस्तै, इक्विटीमा प्रतिफल (ROE) र सम्पत्तिमा प्रतिफल (ROA) दुवैमा गिरावट आएको छ, जसले नाफाको गुणस्तरमा दबाब रहेको संकेत गर्छ।

व्यवस्थापनले समग्र अर्थतन्त्रमा देखिएको सुस्तता, कर्जाको मागमा कमी र व्यवसायिक वातावरणमा अनिश्चिततालाई मुख्य चुनौतीका रूपमा औंल्याएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा देखिएको भूराजनीतिक तनाव र आन्तरिक आर्थिक गतिविधिमा आएको कमीले बैंकिङ क्षेत्रलाई प्रत्यक्ष असर गरेको बताइएको छ। यद्यपि, हालै बनेको नयाँ सरकारका नीतिगत पहल र बजारमा देखिएको सुधारले आगामी दिनमा कर्जा विस्तार र लगानी वातावरणमा केही सकारात्मक परिवर्तन आउने अपेक्षा गरिएको छ।

आगामी रणनीतिअनुसार बैंकले उत्पादनशील क्षेत्र, साना तथा मझौला उद्यम (SME) कर्जामा जोड दिने, डिजिटल बैंकिङ सेवा विस्तार गर्ने र सञ्चालन खर्च नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राख्ने योजना अघि सारेको छ। ‘डिजिटल फर्स्ट बैंक’ बन्ने दीर्घकालीन लक्ष्यअनुसार प्रविधिमा आधारित सेवा विस्तार र प्रक्रिया स्वचालनमार्फत कार्यदक्षता बढाउने प्रयास जारी रहेको जनाएको छ।

समग्रमा, ग्लोबल आइएमई बैंकको तेस्रो त्रैमासिक प्रदर्शनले नाफामा सामान्य गिरावट देखाए पनि आधारभूत सूचकहरूमा स्थायित्व कायम राख्न सफल भएको देखाउँछ। कर्जा गुणस्तर सुधार, तरलता व्यवस्थापन र वितरणयोग्य मुनाफाको मजबुतीले बैंकलाई चुनौतीपूर्ण आर्थिक परिवेशमा पनि सन्तुलित अवस्थामा राखेको छ। तर, दिगो रूपमा नाफा वृद्धि कायम राख्न अर्थतन्त्रमा सुधार, कर्जाको मागमा वृद्धि र आम्दानीका स्रोतहरूमा थप विविधीकरण आवश्यक देखिन्छ।