काठमाडौं — सानिमा बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नाफामा उल्लेख्य सुधार गरेको छ। बैंकको निक्षेप, कर्जा र सञ्चालन आम्दानी १० देखि १३ प्रतिशत हाराहारीले बढ्दा खुद नाफा भने ३८ प्रतिशतले उक्लिएको छ। तथ्यांकले कर्जा नोक्सानीबापत छुट्याउनुपर्ने इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको ठूलो गिरावट नाफा वृद्धिको प्रमुख आधार बनेको देखाउँछ।

बैंकले असार मसान्तसम्म ३ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। अघिल्लो वर्ष यस्तो नाफा २ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ थियो। यसअनुसार एक वर्षमा बैंकको नाफा करिब ९७ करोड ८० लाख रुपैयाँले थपिएको छ।

नाफाको वृद्धि बैंकको आम्दानी वृद्धिभन्दा निकै तीव्र छ। कुल सञ्चालन आम्दानी ८ अर्ब ६० करोड रुपैयाँबाट १३.१३ प्रतिशत बढेर ९ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। तर सञ्चालन नाफा भने ४४.४४ प्रतिशत बढेर ५ अर्ब १६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

यसले बैंकको नाफा केवल कारोबार बढेका कारण मात्रै नबढेको देखाउँछ। सम्भावित कर्जा नोक्सानीका लागि छुट्याउनुपर्ने रकम घट्दा बैंकको नाफामा ठूलो राहत पुगेको छ।

बैंकको इम्पेयरमेन्ट खर्च अघिल्लो वर्षको १ अर्ब ८८ करोड ९१ लाख रुपैयाँबाट घटेर १ अर्ब ७ करोड ७८ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। अर्थात् यस्तो खर्च करिब ४३ प्रतिशतले घटेको हो।

रकमका आधारमा बैंकले इम्पेयरमेन्टमा करिब ८१ करोड रुपैयाँ कम खर्च गरेको छ। यो रकम बैंकको खुद नाफामा भएको करिब ९७ करोड ८० लाख रुपैयाँ वृद्धिको ठूलो हिस्सा बराबर हो। यद्यपि कर, अन्य खर्च र आम्दानीका कारण यी दुई रकमलाई प्रत्यक्ष एक–एक अनुपातमा तुलना गर्न मिल्दैन।

अघिल्लो वर्ष सञ्चालन आम्दानीको करिब २२ प्रतिशत रकम इम्पेयरमेन्टमा खर्च भएको थियो। यस वर्ष यस्तो अनुपात करिब ११ प्रतिशतमा झरेको छ। यसले सञ्चालन आम्दानीको ठूलो हिस्सा नाफामा रूपान्तरण हुन सहयोग गरेको छ।

खुद ब्याज र शुल्क आम्दानी पनि बढ्यो

बैंकको मुख्य व्यवसायबाट आउने आम्दानी पनि सुधारिएको छ।

खुद ब्याज आम्दानी ६ अर्ब ३५ करोड ६० लाख रुपैयाँबाट १० प्रतिशत बढेर ६ अर्ब ९९ करोड १६ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

त्यस्तै, खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी १ अर्ब १९ करोड ५३ लाख रुपैयाँबाट ११.१० प्रतिशत बढेर १ अर्ब ३२ करोड ८१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

ब्याज र शुल्क दुवै आम्दानी बढ्नु सकारात्मक मानिन्छ। बैंकको आम्दानी केवल कर्जाबाट प्राप्त ब्याजमा मात्र निर्भर नभई सेवामूलक आम्दानी पनि विस्तार हुँदै गएको यसले संकेत गर्छ।

निक्षेप र कर्जा लगभग समान गतिमा विस्तार

सानिमा बैंकको व्यवसायको आकार पनि बढेको छ।

ग्राहक निक्षेप २ खर्ब २३ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँबाट ११.२४ प्रतिशत बढेर २ खर्ब ४९ अर्ब १२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। एक वर्षमा बैंकमा करिब २५ अर्ब १६ करोड रुपैयाँ निक्षेप थपिएको हो।

कर्जा तथा सापटी १ खर्ब ७६ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँबाट ११.०२ प्रतिशत बढेर १ खर्ब ९५ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थात् बैंकले करिब १९ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ नयाँ कर्जा विस्तार गरेको छ।

निक्षेप र कर्जाको वृद्धिदर लगभग समान हुनु बैंकले स्रोत संकलन र कर्जा परिचालनबीच सन्तुलन कायम गरेको संकेत हो।

बैंकको क्रेडिट–डिपोजिट अनुपात ८१.०३ प्रतिशतबाट सामान्य घटेर ८०.७७ प्रतिशतमा आएको छ।

यसले निक्षेपको वृद्धि कर्जाभन्दा सामान्य रूपमा बढी रहेको र नियामकीय सीमाभित्र थप कर्जा विस्तारका लागि केही ठाउँ रहेको संकेत गर्छ। तर वास्तविक कर्जा विस्तार भने बजारको माग र गुणस्तरीय ऋणी उपलब्धतामा निर्भर हुनेछ।

कर्जा बढ्दा पनि खराब कर्जा घट्यो

बैंकको सम्पत्ति गुणस्तरमा पनि सामान्य सुधार देखिएको छ।

निष्क्रिय कर्जा अनुपात ३.०१ प्रतिशतबाट घटेर २.८७ प्रतिशतमा आएको छ।

गिरावट केवल ०.१४ प्रतिशत बिन्दुको भए पनि बैंकको कर्जा ११ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको समयमा खराब कर्जा अनुपात घट्नु सकारात्मक पक्ष हो।

यसले कर्जा असुली तथा जोखिम व्यवस्थापनमा केही सुधार भएको संकेत गर्छ। यही सुधारले इम्पेयरमेन्ट खर्च घटाउन पनि सहयोग गरेको हुन सक्छ।

तर २.८७ प्रतिशत खराब कर्जा अझै पनि ३ प्रतिशत नजिकै छ। त्यसैले बैंकका लागि आगामी वर्ष कर्जा विस्तारसँगै खराब कर्जा नियन्त्रण गर्नु महत्त्वपूर्ण चुनौती रहनेछ।

वितरणयोग्य नाफा २ अर्ब ८३ करोड

बैंकको लाभांश क्षमतामा पनि सुधार भएको छ।

वितरणयोग्य नाफा २ अर्ब १० करोड रुपैयाँबाट ३४.६६ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

प्रतिसेयर वितरणयोग्य आम्दानी १५ रुपैयाँ ४८ पैसाबाट बढेर २० रुपैयाँ ८५ पैसा पुगेको छ।

यो तथ्यांकले बैंकसँग अघिल्लो वर्षको तुलनामा लाभांश वितरणका लागि बलियो आधार रहेको देखाउँछ। तर वितरणयोग्य प्रतिसेयर आम्दानी नै वास्तविक लाभांश दर भने होइन। अन्तिम लाभांश सञ्चालक समितिको निर्णय, नियामकीय व्यवस्था, पुँजी आवश्यकता र साधारणसभाको स्वीकृतिमा निर्भर हुन्छ।

बैंकको नियमित प्रतिसेयर आम्दानी पनि १८ रुपैयाँ ९४ पैसाबाट बढेर २५ रुपैयाँ ७५ पैसा पुगेको छ। यो करिब ३६ प्रतिशतको वृद्धि हो।

प्रतिसेयर नेटवर्थ १६८ रुपैयाँ ८३ पैसाबाट बढेर १८८ रुपैयाँ ४२ पैसा पुगेको छ। एक वर्षमा प्रतिसेयर नेटवर्थ १९ रुपैयाँ ५९ पैसाले बढेको हो।

पीई रेसियो घट्यो

बैंकको मूल्य–आम्दानी अनुपात (पीई रेसियो) १९.८० गुणाबाट घटेर १३.५९ गुणामा आएको छ।

बढेको प्रतिसेयर आम्दानीको तुलनामा बजार मूल्य त्यही अनुपातमा नबढ्दा पीई रेसियो घट्न सक्छ।

कम पीई रेसियोलाई कतिपय लगानीकर्ताले तुलनात्मक रूपमा सस्तो मूल्यांकनको संकेतका रूपमा हेर्न सक्छन्। तर यो सूचकलाई सेयर मूल्य, भविष्यको नाफा, सम्पत्ति गुणस्तर र समग्र बजार अवस्थासँग जोडेर हेर्नुपर्छ।

रिजर्भमा २७ प्रतिशत वृद्धि

बैंकको पुँजी तथा जगेडा कोष पनि बलियो बनेको छ।

सेयर पुँजी १३ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँबाट १४.७३ प्रतिशत बढेर १५ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

रिटेन्ड अर्निङ २ अर्ब १० करोड रुपैयाँबाट बढेर २ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अन्य रिजर्भ ७ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँबाट बढेर ९ अर्ब १२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

कुल रिजर्भ तथा सरप्लस ९ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँबाट २७.०५ प्रतिशत बढेर १२ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ।

रिजर्भ बढ्नु भविष्यका सम्भावित जोखिम वहन गर्न र व्यवसाय विस्तार गर्न बैंकका लागि सकारात्मक हो।

तर जोखिमभारित सम्पत्तिको तुलनामा पुँजीकोष अनुपात १३.०१ प्रतिशतबाट १३.१० प्रतिशतमा मात्रै बढेको छ।

यसले पुँजी बढे पनि कारोबार र जोखिमभारित सम्पत्ति समेत विस्तार भएकाले पुँजी अनुपातमा ठूलो सुधार नदेखिएको संकेत गर्छ।

ब्याजदर घट्दा पनि खुद ब्याज आम्दानी बढ्यो

सानिमाको वित्तीय विवरणको अर्को उल्लेखनीय पक्ष घट्दो ब्याजदरबीच पनि खुद ब्याज आम्दानी बढ्नु हो।

बैंकको आधारदर ६.१२ प्रतिशतबाट घटेर ४.९१ प्रतिशतमा आएको छ। अर्थात् एक वर्षमा आधारदर १.२१ प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ।

ब्याजदर अन्तर पनि ३.६८ प्रतिशतबाट घटेर ३.३९ प्रतिशतमा आएको छ।

स्प्रेड घट्नु सामान्यतया बैंकका लागि नाफामा दबाब दिने विषय हो। बैंकले निक्षेप र कर्जाको ब्याजदरबीच प्राप्त गर्ने अन्तर साँघुरिँदा प्रतियुनिट कारोबारबाट हुने आम्दानी घट्न सक्छ।

तर यस्तो अवस्थामा पनि सानिमाको खुद ब्याज आम्दानी १० प्रतिशत बढेको छ।

यसले बैंकले कर्जाको आकार विस्तार, निक्षेप व्यवस्थापन र अन्य ब्यालेन्ससिट रणनीतिमार्फत घट्दो स्प्रेडको प्रभाव केही हदसम्म सम्हालेको देखाउँछ।

नाफा वृद्धिको मुख्य कथा जोखिम लागतमा सुधार

सानिमा बैंकको पछिल्लो वित्तीय विवरणलाई समग्रमा हेर्दा एउटा स्पष्ट तस्वीर देखिन्छ।

निक्षेप ११.२४ प्रतिशत बढेको छ।

कर्जा ११.०२ प्रतिशत बढेको छ।

खुद ब्याज आम्दानी १० प्रतिशत बढेको छ।

कुल सञ्चालन आम्दानी १३.१३ प्रतिशत बढेको छ।

तर सञ्चालन नाफा ४४.४४ प्रतिशत र खुद नाफा ३८.०१ प्रतिशतले बढेको छ।

यही अन्तरले इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको करिब ४३ प्रतिशत गिरावट यस वर्षको नाफा वृद्धिको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कारणमध्ये एक रहेको देखाउँछ।

यो सुधार सकारात्मक हो, विशेषगरी खराब कर्जा अनुपातसमेत केही घटेको अवस्थामा।

तर इम्पेयरमेन्ट खर्च प्रत्येक वर्ष यही दरमा घटिरहन सम्भव हुँदैन। त्यसैले आगामी वर्ष नाफा वृद्धिका लागि बैंकले नियमित ब्याज आम्दानी, शुल्क तथा कमिसन, लागत नियन्त्रण र गुणस्तरीय कर्जा विस्तारमा बढी निर्भर हुनुपर्नेछ।

अहिलेको तथ्यांकले सानिमा बैंक अघिल्लो वर्षभन्दा बलियो अवस्थामा रहेको देखाउँछ। नाफा बढेको छ, खराब कर्जा घटेको छ, रिजर्भ बलियो बनेको छ र प्रतिसेयर आम्दानी सुधारिएको छ।

तर अबको मुख्य परीक्षा यही सुधारलाई निरन्तरता दिनु हुनेछ।

यस वर्ष सानिमाको व्यवसाय करिब ११ प्रतिशतले विस्तार हुँदा नाफा ३८ प्रतिशत बढेको छ। त्यो अन्तरले एउटा कुरा स्पष्ट गर्छ: नाफाको ठूलो छलाङ आम्दानी विस्फोटका कारण होइन, कर्जा जोखिमसम्बन्धी खर्चमा आएको सुधारका कारण सम्भव भएको हो।

आगामी वर्ष बैंकको वास्तविक चुनौती यही नाफालाई अस्थायी राहतभन्दा दिगो आम्दानी वृद्धिमा रूपान्तरण गर्नु हुनेछ।