काठमाडौँ । मल्टीपर्पस फाइनान्स लिमिटेडले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै नाफामा उल्लेख्य गिरावट आएको संकेत गरेको छ। समग्र नौ महिनामा करिब ५३ लाख रुपैयाँ नाफा कायम भए पनि पछिल्लो त्रैमासमा भने कम्पनी २५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी घाटामा गएको छ। यसले वित्तीय संस्थाको आम्दानी क्षमता कमजोर हुँदै गएको र सञ्चालन खर्च तथा जोखिम दुवै बढिरहेको स्पष्ट देखाउँछ।

विवरणअनुसार कम्पनीको मुख्य आम्दानी स्रोत ब्याज आम्दानी स्थिर जस्तै देखिएको छ। कुल ब्याज आम्दानी करिब १८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ पुगेको भए पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि हुन सकेको छैन। ब्याज खर्च उच्च रहँदा खुद ब्याज आम्दानी करिब ५ करोड ३१ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जसले ब्याज मार्जिनमा दबाब परेको देखाउँछ। बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रमा बढ्दो प्रतिस्पर्धा र कर्जा माग कमजोर रहनु यसका प्रमुख कारणका रूपमा देखिन्छन्।

गैर–ब्याज आम्दानीतर्फ झनै कमजोरी देखिएको छ। शुल्क तथा कमिसन आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा घटेको छ, जसले कारोबार गतिविधि सुस्त रहेको संकेत गर्छ। अन्य सञ्चालन आम्दानीबाट केही राहत मिले पनि समग्र आम्दानी घटेर करिब ९६ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसले आम्दानी स्रोतको विविधीकरण अझै कमजोर रहेको देखाउँछ।

यस अवधिमा सबैभन्दा ठूलो प्रभाव ऋण नोक्सानी प्रावधानले पारेको छ। कम्पनीले करिब ३ करोड ४९ लाख रुपैयाँ प्रावधान छुट्याएको छ, जुन अघिल्लो वर्षभन्दा बढी हो। यसले कर्जा असुलीमा चुनौती बढेको वा जोखिमयुक्त कर्जा विस्तार भएको संकेत गर्छ। यही कारण सञ्चालन नाफा उल्लेख्य रूपमा घटेर करिब ६ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको देखिन्छ।

खर्च पक्ष पनि उच्च रहेको छ। कर्मचारी खर्च, प्रशासनिक खर्च तथा डिप्रिसिएसन मिलाएर कुल सञ्चालन खर्च करिब ५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ। यसले सञ्चालन नाफा घटाएर करिब ८२ लाख रुपैयाँमा झारेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा निकै कमजोर हो। अन्ततः गैर–सञ्चालन खर्च र कर समायोजनपछि कम्पनीको त्रैमासिक नतिजा घाटामा परिणत भएको हो।

यद्यपि, कम्पनीको सम्पत्ति विस्तार भने सकारात्मक देखिएको छ। कुल सम्पत्ति बढेर करिब ४ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ३ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि हो। ग्राहकलाई दिइएको कर्जा २ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ नाघेको छ भने धितोपत्रमा गरिएको लगानी पनि बढेको छ, जसले कम्पनीले व्यवसाय विस्तारको प्रयास जारी राखेको देखाउँछ।

निक्षेपतर्फ पनि वृद्धि देखिएको छ। ग्राहक निक्षेप करिब ३ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसले वित्तीय संस्थाप्रति विश्वास कायम रहेको संकेत गर्छ। तर, कर्जा–निक्षेप अनुपात करिब ५९ प्रतिशत मात्रै रहनुले निक्षेपको पूर्ण उपयोग हुन नसकेको देखाउँछ, जसको मुख्य कारण बजारमा कर्जा माग कमजोर हुनु हो।

कर्जा गुणस्तर भने चिन्ताजनक अवस्थामा पुगेको छ। खराब कर्जा अनुपात (NPL) बढेर ७.४४ प्रतिशत पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा उच्च वृद्धि हो। यसले कम्पनीको जोखिम स्तर बढ्दै गएको देखाउँछ। यद्यपि, कुल खराब कर्जाको तुलनामा ८८ प्रतिशतभन्दा बढी प्रावधान कायम हुनु केही हदसम्म सकारात्मक पक्ष हो।

वित्तीय सूचकहरू पनि कमजोर भएका छन्। प्रतिशेयर आम्दानी घटेर १ रुपैयाँ आसपासमा सीमित भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ४ रुपैयाँभन्दा बढी थियो। लागतकोष घटेर ४.९८ प्रतिशतमा झरेको भए पनि आम्दानी वृद्धि हुन नसक्दा यसको सकारात्मक प्रभाव देखिन सकेको छैन।

व्यवस्थापनले वर्तमान आर्थिक अवस्थालाई मुख्य कारणका रूपमा औंल्याएको छ। बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता भए पनि कर्जा माग कमजोर रहनु, घरजग्गा क्षेत्रको मन्दी, लगानीयोग्य क्षेत्रको अभाव तथा समग्र आर्थिक गतिविधि सुस्त रहनुका कारण व्यवसाय प्रभावित भएको जनाएको छ। साथै, वित्तीय क्षेत्रमा बढ्दो प्रतिस्पर्धा र दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापन पनि चुनौतीका रूपमा रहेको उल्लेख गरिएको छ।

यी चुनौतीका बीच कम्पनीले आगामी दिनमा कर्जा विस्तार, नयाँ लगानी क्षेत्रको खोजी, सेवा गुणस्तर सुधार तथा प्रविधि–आधारित सेवा विस्तारमा ध्यान केन्द्रित गर्ने रणनीति अघि सारेको छ। साथै, आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली सुदृढ बनाउँदै ग्राहक–केन्द्रित सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

समग्रमा, मल्टीपर्पस फाइनान्सको तेस्रो त्रैमासिक नतिजाले आकार विस्तार भए पनि आम्दानीको गुणस्तर खस्किँदै गएको स्पष्ट संकेत दिएको छ। बढ्दो खराब कर्जा, उच्च प्रावधान र घट्दो नाफाले आगामी दिनमा कम्पनीले जोखिम व्यवस्थापन, लागत नियन्त्रण र आम्दानी विविधीकरणमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।