काठमाडौं — नेपाली सेयर बजारमा हरेक वर्ष जुन–जुलाई आसपास सकारात्मक माहोल बन्ने गरेको अनुभवका आधारमा केही लगानीकर्ताले यस अवधिलाई बजार वृद्धिको सम्भावित समयका रूपमा हेर्ने गरेका छन्। विगतका केही वर्षमा यही अवधिमा बजारमा देखिएको सुधारलाई आधार बनाएर यसपटक पनि नेप्से परिसूचक बढ्ने अपेक्षा गरिरहेका लगानीकर्ताको संख्या बढ्दै गएको छ। तर बजार विश्लेषकहरू भने विगतको प्रवृत्तिलाई मात्र आधार बनाएर लगानी निर्णय लिनु जोखिमपूर्ण हुने बताउँछन्।

सेयर बजारमा मौसमी प्रभाव (Seasonal Trend) देखिन सक्ने भए पनि त्यसले हरेक वर्ष समान परिणाम दिने सुनिश्चितता हुँदैन। विगतमा जुन–जुलाई अवधिमा बजारमा देखिएको सुधार तत्कालीन राजनीतिक वातावरण, बैंकिङ प्रणालीमा रहेको तरलता, मौद्रिक नीतिको दिशा, लगानीकर्ताको मनोविज्ञान तथा आर्थिक गतिविधिसँग सम्बन्धित थियो। ती अवस्थाहरू अहिले पूर्ण रूपमा उस्तै नरहेकाले विगतको नतिजा यसपटक पनि दोहोरिन्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्न हतार गर्न नहुने विज्ञहरूको भनाइ छ।

नेपालको सेयर बजारमा राजनीतिक स्थायित्व र सरकारी नीतिले ठूलो प्रभाव पार्ने गरेको छ। विगतका वर्षहरूमा सरकार परिवर्तन, बजेट कार्यान्वयनको अवस्था, राष्ट्र बैंकको नीतिगत निर्णय तथा बैंकिङ क्षेत्रमा उपलब्ध लगानीयोग्य रकमले बजारको दिशालाई प्रभावित गरेका थिए। अहिलेको आर्थिक तथा राजनीतिक परिवेश फरक रहेकाले बजारको चाल पनि फरक हुन सक्ने सम्भावना छ।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार अहिले लगानीकर्ताले केवल क्यालेन्डर हेरेर होइन, बजारका वास्तविक सूचकहरू अध्ययन गरेर निर्णय लिनुपर्ने अवस्था छ। नेप्सेको प्राविधिक अवस्था, कारोबार रकम, खरिद–बिक्रीको दबाब, संस्थागत लगानीकर्ताको गतिविधि, कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था र आगामी नीतिगत संकेतहरूले बजारको वास्तविक दिशा निर्धारण गर्नेछन्।

विशेषगरी बजारमा तरलताको अवस्था महत्वपूर्ण पक्ष बनेको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पर्याप्त लगानीयोग्य रकम भएमा सेयर बजारमा लगानी विस्तार हुन सक्छ। तर ब्याजदर, कर्जा विस्तार, मुद्रास्फीति र समग्र आर्थिक गतिविधिमा देखिने परिवर्तनले बजारको मनोविज्ञानलाई असर पार्न सक्छ।

अहिलेको अवस्थामा केही लगानीकर्ताले विगतको जुन–जुलाईको वृद्धिलाई आधार बनाएर आशावादी धारणा राखिरहेका छन् भने केहीले वर्तमान आर्थिक सूचकहरू कमजोर रहेको भन्दै सतर्क रहन सुझाव दिइरहेका छन्। यसले बजारमा अपेक्षा र वास्तविक अवस्थाबीचको अन्तर देखाउँछ।

सेयर बजारमा विगतको इतिहास महत्वपूर्ण अध्ययनको आधार भए पनि भविष्यको निश्चित भविष्यवाणी गर्ने माध्यम भने होइन। कुनै समय देखिएको वृद्धि अर्को समयमा उस्तै कारणले दोहोरिन सक्छ भन्ने छैन। बजारले पुरानो प्रवृत्ति पछ्याउन सक्छ, तर नयाँ परिस्थिति अनुसार नयाँ बाटो पनि लिन सक्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार सफल लगानीका लागि भावनाभन्दा तथ्यमा आधारित निर्णय आवश्यक हुन्छ। केवल “जुन–जुलाई आयो, अब बजार बढ्छ” भन्ने धारणाले भन्दा पनि कम्पनीको आधारभूत अवस्था, बजारको गति, जोखिम व्यवस्थापन र आर्थिक संकेतहरूलाई ध्यान दिएर लगानी रणनीति बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

समग्रमा, जुन–जुलाई नेपाली सेयर बजारका लागि सम्भावनाको अवधि हुन सक्छ, तर निश्चित वृद्धिको ग्यारेन्टी भने होइन। बजारमा अवसर र जोखिम दुवै सँगसँगै रहने भएकाले लगानीकर्ताले विगतबाट सिक्दै वर्तमान अवस्थाको विश्लेषण गरेर मात्रै निर्णय लिनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।