ग्लोबल आइएमई बैंक लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। बैंकले सार्वजनिक गरेको चौथो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्षको ५ अर्ब ७ करोड रुपैयाँको तुलनामा नाफा २२.६७ प्रतिशतले बढेको हो।

नाफामा देखिएको वृद्धि आकर्षक भए पनि बैंकको मूल व्यवसायको अवस्था भने त्यति उत्साहजनक देखिँदैन। बैंकको मुख्य आम्दानी स्रोत मानिने खुद ब्याज आम्दानी घटेको छ। नाफा बढ्नुमा नयाँ व्यवसायबाट प्राप्त आम्दानीभन्दा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको कमी र गैरब्याज आम्दानीको विस्तारले बढी भूमिका खेलेको देखिन्छ।

अघिल्लो आर्थिक वर्षमा १६ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ रहेको खुद ब्याज आम्दानी समीक्षा अवधिमा घटेर १६ अर्ब २० करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यो करिब २.८८ प्रतिशतको गिरावट हो। बैंकले कर्जा विस्तार गरे पनि त्यसबाट हुने खुद ब्याज आम्दानी बढ्न नसक्नुले ब्याजदर र आम्दानी अन्तरमा दबाब परेको संकेत गर्छ।

बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अधिक तरलता, घट्दो कर्जाको ब्याजदर र कमजोर कर्जा मागले ब्याज आम्दानी प्रभावित भएको देखिन्छ। बैंकहरूबीच कर्जा प्रवाहका लागि प्रतिस्पर्धा बढ्दा ऋणको ब्याजदर छिटो घट्ने तर निक्षेप तथा सञ्चालन खर्च त्यही गतिमा नघट्ने भएकाले ब्याज अन्तर साँघुरिन्छ।

कर्जा नोक्सानी खर्च घट्दा नाफामा ठूलो सहयोग

बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्था अर्थात् इम्पेयरमेन्ट चार्ज ५ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँबाट घटेर ४ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँमा आएको छ। एक वर्षमा यस्तो खर्च १ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ अर्थात् झन्डै २० प्रतिशतले घटेको हो।

बैंकको खुद नाफा १ अर्ब १५ करोड रुपैयाँले बढेको अवस्थामा कर्जा नोक्सानी खर्चमा मात्रै १ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ कमी आएको छ। यसले नाफा वृद्धिको मुख्य आधार ब्याज आम्दानीको विस्तार नभई कर्जा नोक्सानी खर्चमा आएको कमी भएको स्पष्ट गर्छ।

कर्जा नोक्सानी व्यवस्था घट्नु बैंकका लागि तत्काल सकारात्मक हो। यसले सञ्चालन मुनाफा र खुद नाफा दुवै बढाउँछ। तर यस्तो सुधार दीर्घकालीन रूपमा कायम रहन्छ कि रहँदैन भन्ने कुरा कर्जा असुली, ऋणीको वित्तीय अवस्था र निष्क्रिय कर्जाको भावी प्रवृत्तिमा निर्भर हुन्छ।

कर्जा नोक्सानी खर्च घटे पनि बैंकको खराब कर्जा अनुपात बढेकाले जोखिम पूर्ण रूपमा कम भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। विगतमा पर्याप्त व्यवस्था गरिएको, पुराना कर्जाबाट असुली भएको वा नियामकीय वर्गीकरणमा परिवर्तन आएको अवस्थामा पनि वार्षिक इम्पेयरमेन्ट खर्च घट्न सक्छ।

शुल्क तथा कमिसन आम्दानीले ब्याज आम्दानीको कमी पूर्ति

बैंकको खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी ३ अर्ब २२ करोड रुपैयाँबाट बढेर ३ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यस्तो आम्दानी करिब १३ प्रतिशतले बढेको हो।

डिजिटल कारोबार, कार्ड, रेमिट्यान्स, व्यापार वित्त, बैंक ग्यारेन्टी तथा अन्य सेवाबाट प्राप्त हुने शुल्क आम्दानीले बैंकको आम्दानी स्रोत विविधीकरणमा सहयोग पुर्‍याएको देखिन्छ। ब्याजदर घट्दा कर्जाबाट हुने आम्दानीमा दबाब पर्ने भएकाले सेवा शुल्कमा आधारित आम्दानी बैंकका लागि थप महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ।

बैंकको कुल सञ्चालन आम्दानी २१ अर्ब २४ करोड ९१ लाख रुपैयाँबाट २.६१ प्रतिशत बढेर २१ अर्ब ८० करोड ३९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। सञ्चालन मुनाफा भने ७ अर्ब २३ करोड ३१ लाख रुपैयाँबाट करिब २० प्रतिशत बढेर ८ अर्ब ६८ करोड २१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

कुल सञ्चालन आम्दानी सामान्य मात्र बढ्दा सञ्चालन मुनाफामा ठूलो वृद्धि देखिनुले इम्पेयरमेन्ट खर्चको कमीले महत्त्वपूर्ण प्रभाव पारेको देखाउँछ। खर्च नियन्त्रणले पनि केही सहयोग गरेको हुन सक्छ, तर विस्तृत खर्च विवरणबिना यसको प्रभाव ठ्याक्कै छुट्याउन सकिँदैन।

वितरणयोग्य नाफा बढ्दा लाभांश क्षमता सुधार

बैंकको वितरणयोग्य मुनाफा अघिल्लो आर्थिक वर्षको ४ अर्ब ५ करोड रुपैयाँबाट बढेर ४ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यससँगै बैंकको लाभांश क्षमता १०.६४ प्रतिशतबाट बढेर १२.०२ प्रतिशत पुगेको छ।

यो वृद्धिले शेयरधनीलाई प्रतिफल दिने बैंकको क्षमता सुधार भएको संकेत गर्छ। तर १२.०२ प्रतिशतलाई प्रस्तावित वा निश्चित लाभांशका रूपमा बुझ्न मिल्दैन। अन्तिम लाभांश लेखापरीक्षित वित्तीय विवरण, नियामकीय समायोजन, पुँजी पर्याप्तता, नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वीकृति र साधारणसभाको निर्णयमा निर्भर हुन्छ।

समीक्षा अवधिमा बैंकको प्रतिशेयर आम्दानी १६ रुपैयाँ ३४ पैसा र मूल्य–आम्दानी अनुपात १४.६७ गुणा रहेको छ। बैंकको चुक्ता पुँजी ३८ अर्ब ११ करोड ५८ लाख रुपैयाँ तथा रिजर्भ र जगेडा कोषमा २७ अर्ब १० करोड ९३ लाख रुपैयाँ सञ्चित छ।

ग्लोबल आइएमई बैंकको पुँजी आधार बैंकिङ क्षेत्रमै ठूलोमध्ये पर्छ। ठूलो पुँजीले जोखिम वहन गर्ने क्षमता बढाए पनि प्रतिशेयर आम्दानी उच्च बनाउन बैंकले ठूलो परिमाणमा नाफा कमाउनुपर्ने हुन्छ। त्यसैले कुल नाफाको आकार मात्र हेरेर शेयरधनीको प्रतिफल मूल्यांकन गर्नु पर्याप्त हुँदैन।

निक्षेपको तुलनामा कर्जा विस्तार निकै सुस्त

बैंकको कर्जा तथा सापटी ४ खर्ब १० अर्ब ११ करोड रुपैयाँबाट ७.१३ प्रतिशत बढेर ४ खर्ब ३९ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। ग्राहक निक्षेप भने ५ खर्ब ५० अर्ब ६२ करोड रुपैयाँबाट २१.५३ प्रतिशत बढेर ६ खर्ब ६९ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।