काठमाडौं — नबिल बैंक लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ७ अर्ब ९० करोड ५७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको ५ अर्ब ९२ करोड २१ लाख रुपैयाँको तुलनामा बैंकको नाफा ३३.५० प्रतिशतले बढेको हो।

बैंकले सार्वजनिक गरेको चौथो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणमा नाफासँगै निक्षेप, कर्जा, कुल सम्पत्ति, सञ्चालन मुनाफा र वितरणयोग्य आम्दानीमा सुधार देखिएको छ। तर तथ्यांकलाई गहिरिएर हेर्दा नाफाको ठूलो हिस्सा मुख्य बैंकिङ आम्दानी तीव्र रूपमा बढेर नभई कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको कमीबाट उक्लिएको देखिन्छ।

एक वर्षमा बैंकको खुद नाफा करिब १ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँले बढेको छ। यही अवधिमा सम्भावित कर्जा नोक्सानीका लागि छुट्याइएको इम्पेयरमेन्ट खर्च ४ अर्ब २० करोड रुपैयाँबाट घटेर २ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। अर्थात्, यस्तो खर्च १ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँले घटेको छ।

नाफामा भएको कुल वृद्धिको ठूलो हिस्सा इम्पेयरमेन्ट खर्च घटेको रकमसँग मेल खान्छ। यसले बैंकको वार्षिक नाफा बढ्नुमा नयाँ व्यवसाय तथा ब्याज आम्दानीभन्दा कर्जा जोखिमका लागि छुट्याउनुपर्ने रकम घट्नु बढी निर्णायक रहेको देखाउँछ।

कर्जा नोक्सानी खर्च घट्दा तत्काल नाफा बढ्छ। तर यस्तो सुधार हरेक वर्ष दोहोरिन्छ भन्ने निश्चित हुँदैन। नाफाको वृद्धिलाई दीर्घकालीन बनाउन बैंकले ब्याज आम्दानी, शुल्क तथा कमिसन, डिजिटल सेवा र सञ्चालन दक्षताबाट नियमित आम्दानी बढाउनुपर्ने हुन्छ।

बैंकको खुद ब्याज आम्दानी अघिल्लो आर्थिक वर्षको १६ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँबाट बढेर करिब १७ अर्ब १ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यो करिब ४.२ प्रतिशतको वृद्धि हो।

ब्याज आम्दानी बढ्नु बैंकको मुख्य कर्जा तथा निक्षेप व्यवसाय विस्तार भएको सकारात्मक संकेत हो। तर खुद नाफा ३३.५ प्रतिशतले बढ्दा खुद ब्याज आम्दानी करिब ४ प्रतिशत मात्र बढ्नुले नाफा वृद्धिको मुख्य स्रोत ब्याज आम्दानी नभएको स्पष्ट गर्छ।

पछिल्लो समय बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता, घट्दो ब्याजदर र अपेक्षाकृत कमजोर निजी क्षेत्र कर्जा मागले बैंकहरूको ब्याज अन्तरमा दबाब सिर्जना गरेको छ। बैंकसँग कर्जा दिन पर्याप्त रकम भए पनि गुणस्तरीय ऋणीको माग कमजोर हुँदा ब्याजदर घटाएर कर्जा प्रवाह गर्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ।

बैंकले यस्तो दबाबलाई कर्जा पोर्टफोलियो विस्तार, निक्षेपको लागत नियन्त्रण, सेवा शुल्क वृद्धि र सञ्चालन खर्च घटाएर सन्तुलन गर्न सक्छ। नबिलको कर्जा विस्तार दोहोरो अंकमा भए पनि ब्याज आम्दानीको सीमित वृद्धिले प्रत्येक रुपैयाँ कर्जाबाट प्राप्त हुने प्रतिफलमा दबाब रहेको संकेत गर्छ।

बैंकको सञ्चालन मुनाफा ९ अर्ब २३ करोड ५४ लाख रुपैयाँबाट २५.२२ प्रतिशत बढेर ११ अर्ब ५६ करोड ४५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। सञ्चालन मुनाफाको वृद्धि ब्याज आम्दानीको वृद्धिभन्दा धेरै हुनुमा पनि इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको कमी र खर्च व्यवस्थापनको भूमिका देखिन्छ।

नियामकीय समायोजनपछि बैंकको वितरणयोग्य नाफा ४ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ रहेको छ। अघिल्लो वर्षबाट सञ्चित रकमसमेत समावेश गर्दा कुल वितरणयोग्य मुनाफा ५ अर्ब १६ करोड ९१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

साधारण शेयरधनीका लागि प्रतिशेयर वितरणयोग्य नाफा १९ रुपैयाँ १० पैसा कायम भएको छ। यसले बैंकसँग शेयरधनीलाई लाभांश दिन सक्ने आधार बलियो रहेको संकेत गर्छ।

तर प्रतिशेयर वितरणयोग्य नाफालाई निश्चित लाभांश दरका रूपमा बुझ्न मिल्दैन। अन्तिम लाभांश लेखापरीक्षित वित्तीय विवरण, नियामकीय समायोजन, पुँजी पर्याप्तता, नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वीकृति र वार्षिक साधारणसभाको निर्णयमा निर्भर हुन्छ।

बैंकले भविष्यको कर्जा विस्तार, सूचना प्रविधि लगानी वा सम्भावित कर्जा जोखिमका लागि वितरणयोग्य नाफाको केही हिस्सा सञ्चित राख्न पनि सक्छ। त्यसैले लाभांश दिने क्षमता हुनु र सम्पूर्ण रकम वितरण गर्नु फरक विषय हुन्।

बैंकको प्रतिशेयर आम्दानी २८ रुपैयाँ ३६ पैसा र प्रतिशेयर नेटवर्थ २४७ रुपैयाँ २८ पैसा पुगेको छ। मूल्य–आम्दानी अनुपात १८.८६ गुणा रहेको छ।

यो मूल्यांकनले लगानीकर्ताले बैंकको बजार स्थिति, नाफा क्षमता, सम्भावित लाभांश र भविष्यको वृद्धिप्रति अपेक्षा राखेको देखाउँछ। तर अपेक्षाअनुसार नाफा नबढे वा खराब कर्जा थप बढेमा यस्तो मूल्यांकनमा दबाब आउन सक्छ।

बैंकको ग्राहक निक्षेप १२.९५ प्रतिशत बढेर ५ खर्ब ९२ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्ष बैंकसँग करिब ५ खर्ब २४ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ निक्षेप थियो। एक वर्षमा बैंकले करिब ६८ अर्ब रुपैयाँ थप निक्षेप संकलन गरेको देखिन्छ।

ग्राहकलाई प्रवाह गरिएको कर्जा पनि १२ प्रतिशत बढेर ४ खर्ब ६० अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। निक्षेप र कर्जाको वृद्धिदर लगभग समान रहेकाले बैंकले आफ्नो व्यवसाय विस्तारलाई तुलनात्मक रूपमा सन्तुलित राखेको देखिन्छ।

साधारण हिसाबमा बैंकको कर्जा ग्राहक निक्षेपको करिब ७७.७ प्रतिशत बराबर छ। यो नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको विधिबाट गणना हुने नियामकीय कर्जा–निक्षेप अनुपात होइन। तर निक्षेपको कति हिस्सा कर्जाका रूपमा परिचालन भएको छ भन्ने सामान्य संकेत भने दिन्छ।

कतिपय बैंकमा निक्षेप तीव्र गतिमा बढ्दा कर्जा विस्तार कमजोर देखिएको अवस्थामा नबिलले संकलित रकमको उल्लेख्य हिस्सा कर्जामा परिचालन गरेको छ। यसले ब्याज आम्दानीलाई समर्थन गर्न सक्छ, तर नयाँ कर्जा गुणस्तरीय ऋणीमा गएको हुनुपर्छ।

कमजोर आर्थिक गतिविधिका बीच कर्जा छिटो विस्तार गर्दा भविष्यमा खराब कर्जा बढ्ने जोखिम पनि रहन्छ। अधिक तरलता प्रयोग गर्ने दबाबमा कर्जा मापदण्ड कमजोर पारिएमा अहिलेको व्यवसाय वृद्धि पछि कर्जा नोक्सानीको कारण बन्न सक्छ।

त्यसैले बैंकको वास्तविक सफलता कर्जा कति बढ्यो भन्नेबाट मात्र होइन, नयाँ ऋणीको नगद प्रवाह, धितोको गुणस्तर, क्षेत्रगत जोखिम र समयमै साँवा–ब्याज तिर्न सक्ने क्षमताबाट मापन हुनेछ।

बैंकको कुल सम्पत्ति ६ खर्ब ३६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँबाट १५.३८ प्रतिशत बढेर ७ खर्ब ३४ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। एक वर्षमा कुल सम्पत्ति करिब ९८ अर्ब रुपैयाँले विस्तार भएको छ।

कुल सम्पत्तिको वृद्धि कर्जाको वृद्धिभन्दा बढी हुनुको अर्थ तरल सम्पत्ति, लगानी, अन्य बैंकमा राखिएको रकम वा अन्य वित्तीय सम्पत्तिमा पनि विस्तार भएको हुन सक्छ। यस्ता सम्पत्तिले जोखिम विविधीकरण र तरलता व्यवस्थापनमा मद्दत गरे पनि सामान्यतया व्यावसायिक कर्जाभन्दा कम प्रतिफल दिन सक्छन्।

समीक्षा अवधिमा बैंकले ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको ८ प्रतिशत परपेचुअल नन–क्युमुलेटिभ प्रिफरेन्स सेयर जारी गरेको छ। प्रति कित्ता १०० रुपैयाँका दरले जारी गरिएको ५ करोड कित्ता सेयरलाई अतिरिक्त टियर–१ अर्थात् एटी–१ पुँजीका रूपमा मान्यता दिइएको छ।

परपेचुअल साधनको सामान्य ऋणजस्तो निश्चित परिपक्वता अवधि हुँदैन। नन–क्युमुलेटिभ विशेषताका कारण कुनै वर्ष वितरण नगरिएको प्रतिफल भविष्यका वर्षमा अनिवार्य रूपमा सञ्चित भएर तिर्नुपर्ने दायित्व हुँदैन।

एटी–१ पुँजी थपिँदा बैंकको नियामकीय पुँजी पर्याप्तता र सम्भावित घाटा वहन गर्ने क्षमता बलियो हुन्छ। यसबाट बैंकले नियामकीय सीमा ननाघी भविष्यमा थप कर्जा तथा सम्पत्ति विस्तार गर्न सक्ने आधार पनि तयार हुन्छ।

तर यस्तो पुँजी निःशुल्क हुँदैन। बैंकले ८ प्रतिशत प्रतिफलको अपेक्षा धान्न सक्ने गरी अतिरिक्त पुँजीलाई नाफामूलक सम्पत्तिमा परिचालन गर्नुपर्छ। कमजोर कर्जा मागका कारण रकम पर्याप्त रूपमा प्रयोग हुन नसकेमा पुँजीको उत्पादकत्व घट्न सक्छ।

बैंकको चुक्ता पुँजी ३२ अर्ब ५ करोड ६९ लाख रुपैयाँ र कुल इक्विटी ७१ अर्ब ९० करोड ६५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। ठूलो इक्विटी आधारले जोखिम धान्ने क्षमता बढाउँछ, तर शेयरधनीलाई आकर्षक प्रतिफल दिन बैंकले त्यही अनुपातमा नाफा पनि बढाउनुपर्ने हुन्छ।

बैंकको निष्क्रिय कर्जा अनुपात ४.२० प्रतिशत रहेको छ भने नेट एनपीए ०.५८ प्रतिशतमा सीमित छ। यी दुई सूचकबीच ठूलो अन्तर देखिनुले खराब कर्जाको उल्लेख्य हिस्सा कर्जा नोक्सानी व्यवस्था तथा अन्य नियामकीय समायोजनबाट ढाकिएको संकेत गर्छ।

नेट एनपीए न्यून रहनु सकारात्मक हो। यसले आवश्यक व्यवस्था घटाएपछि बैंकको बाँकी जोखिम तुलनात्मक रूपमा कम रहेको देखाउँछ। तर कुल खराब कर्जा ४ प्रतिशतभन्दा माथि हुनु अझै महत्त्वपूर्ण जोखिम हो।

निष्क्रिय कर्जाबाट नियमित ब्याज आम्दानी हुँदैन। यसको असुलीका लागि कानुनी प्रक्रिया, धितो बिक्री, ऋणीसँग पुनःसम्झौता र थप व्यवस्थापकीय स्रोत आवश्यक पर्छ। धितोको मूल्य घटे वा ऋणीको वित्तीय अवस्था थप कमजोर भएमा बैंकले पुनः अतिरिक्त व्यवस्था गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

त्यसैले इम्पेयरमेन्ट खर्च घटेको तथ्यलाई कुल खराब कर्जासँगै हेर्नुपर्छ। एक वर्षको कर्जा नोक्सानी खर्च घट्नु सकारात्मक हो, तर सम्पत्ति गुणस्तरमा दिगो सुधार भएको प्रमाण खराब कर्जा अनुपात लगातार घटेपछि मात्र स्पष्ट हुन्छ।

बैंकले वित्तीय प्रतिवेदन मानकअनुसार गणना गरिएको अपेक्षित कर्जा नोक्सानी र नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रुडेन्सियल व्यवस्थामध्ये बढी रकमलाई कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका रूपमा कायम गरेको जनाएको छ।

यसले तत्काल नाफा र लाभांश क्षमतामा केही दबाब पारे पनि सम्भावित ऋण नोक्सानीबाट निक्षेपकर्ता र शेयरधनीलाई सुरक्षा प्रदान गर्छ।

नबिल बैंकले डिजिबैंकलगायत डिजिटल बैंकिङ सेवा विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। बैंकले सूचना प्रविधि पूर्वाधार, कारोबार प्रक्रिया स्वचालन, डेटा सुरक्षा, साइबर सुरक्षा र आन्तरिक नियन्त्रणमा लगानी बढाएको जनाएको छ।

डिजिटल सेवाले ग्राहकको समय र लागत घटाउनुका साथै बैंकको प्रतिकारोबार सञ्चालन खर्च कम गर्न सक्छ। यसबाट शाखा विस्तारको तुलनामा कम लागतमा धेरै ग्राहकसम्म सेवा पुर्‍याउन र शुल्क तथा कमिसन आम्दानी बढाउन सकिन्छ।

तर डिजिटल कारोबार बढेसँगै फिसिङ, खाता नियन्त्रणमा लिने प्रयास, अनलाइन ठगी, डेटा चोरी, र्‍यान्समवेयर र प्रणाली अवरोधजस्ता जोखिम पनि बढ्छन्।

त्यसैले डिजिटल बैंकिङको सफलता मोबाइल एप वा अनलाइन सुविधा थप्नुमा मात्र निर्भर हुँदैन। सुरक्षित सफ्टवेयर विकास, बहुस्तरीय प्रमाणीकरण, चौबीसै घण्टा जोखिम अनुगमन, कर्मचारी प्रशिक्षण, डेटा ब्याकअप र साइबर घटना प्रतिक्रिया प्रणाली पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।

ठूलो साइबर घटनाले बैंकको आर्थिक नोक्सानी मात्र नभई ग्राहकको विश्वास र संस्थागत प्रतिष्ठामै असर पार्न सक्छ।

बैंकले निष्क्रिय कर्जा व्यवस्थापन, कमजोर आर्थिक वृद्धिका कारण सम्पत्ति विस्तारमा देखिएको चुनौती, गैर–ब्याज आम्दानी वृद्धि, तरलता व्यवस्थापन र ब्याजदर जोखिमलाई प्रमुख आन्तरिक चुनौतीका रूपमा औंल्याएको छ।

बाह्यतर्फ विश्वव्यापी भूराजनीतिक अनिश्चितता, कमजोर निजी क्षेत्र कर्जा माग, न्यून सरकारी पुँजीगत खर्च र साइबर सुरक्षालाई मुख्य जोखिमका रूपमा लिइएको छ।

बैंकको कर्जा वृद्धि दोहोरो अंकमा रहे पनि आगामी वर्ष यही गति कायम राख्न अर्थतन्त्रमा पर्याप्त गुणस्तरीय लगानी परियोजना आवश्यक पर्छ। ब्याजदर घट्दैमा मात्र व्यवसायीले कर्जा लिँदैनन्। उनीहरूले बजार माग, नीतिगत स्थिरता, सरकारी खर्च र लगानीबाट हुने सम्भावित प्रतिफल पनि हेर्छन्।

सरकारी पुँजीगत खर्च कमजोर हुँदा निर्माण व्यवसाय, उद्योग, आपूर्ति शृंखला र रोजगारी प्रभावित हुन्छ। यसले एकातिर नयाँ कर्जाको माग घटाउँछ भने अर्कोतर्फ पुराना ऋणीको किस्ता तिर्ने क्षमतामा पनि दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।

यी जोखिम व्यवस्थापनका लागि बैंकले सम्पत्ति–दायित्व व्यवस्थापन, सञ्चालन खर्च नियन्त्रण, गैर–ब्याज आम्दानी विस्तार, डिजिटल सेवा, सूचना प्रविधि र कर्मचारी क्षमता विकासलाई प्राथमिकता दिने जनाएको छ।

समग्रमा नबिल बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा बलियो वित्तीय नतिजा सार्वजनिक गरेको छ। खुद नाफा एकतिहाइभन्दा बढी बढेको छ भने सञ्चालन मुनाफा, निक्षेप, कर्जा, कुल सम्पत्ति र वितरणयोग्य आम्दानीमा पनि सुधार देखिएको छ।

अतिरिक्त टियर–१ पुँजीले बैंकको जोखिम वहन गर्ने क्षमता र भविष्यमा कर्जा विस्तार गर्ने आधार थप बलियो बनाएको छ। नेट एनपीए न्यून रहनुले बैंकले पहिचान भएका खराब कर्जाविरुद्ध पर्याप्त व्यवस्था गरेको संकेत गर्छ।

तर नाफा वृद्धिको गुणस्तरमा केही सावधानी आवश्यक छ। खुद नाफामा भएको करिब १ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँको वृद्धिमध्ये १ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ इम्पेयरमेन्ट खर्च घटेको रकमसँग सम्बन्धित छ। खुद ब्याज आम्दानी भने करिब ४.२ प्रतिशत मात्र बढेको छ।

कुल खराब कर्जा अझै ४ प्रतिशतभन्दा माथि छ। त्यस्तै ठूलो पुँजी आधारलाई नाफामूलक कर्जा र अन्य सम्पत्तिमा परिचालन गर्न नसकेमा प्रतिशेयर प्रतिफलमा दबाब पर्न सक्छ।

आगामी वर्ष बैंकको प्रदर्शन तीन मुख्य सूचकबाट मूल्यांकन हुनेछ—नयाँ खराब कर्जा नियन्त्रण गर्न सक्ने क्षमता, नियमित ब्याज तथा सेवा आम्दानीको वृद्धि र थपिएको पुँजीलाई गुणस्तरीय कर्जामा परिचालन गर्ने सफलता।

पछिल्लो विवरणले नबिल बैंक वित्तीय रूपमा थप बलियो बनेको देखाउँछ। तर दीर्घकालीन सुधारको वास्तविक प्रमाण नाफा वृद्धि कर्जा नोक्सानी खर्च घट्नुमा भन्दा नियमित बैंकिङ व्यवसायबाट बढी आउन थालेपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।