युरोपेली मुलुक स्पेनमा गहिरिँदै गएको आवास (हाउजिङ) संकटले अन्ततः देशको राजनीतिमा ठूलो उथलपुथल ल्याएको छ। राजधानी म्याड्रिडमा ८७ वर्षीया एक वृद्धालाई घरबाट बेदखल गरिएको घटनापछि चर्किएको राष्ट्रिय आन्दोलन र त्यसको राजनीतिक बाछिटाले प्रधानमन्त्री पेद्रो सान्चेजको सरकार ढलेको छ। संसद्‌मा आवाससम्बन्धी आपत्कालीन विधेयकहरू अस्वीकृत भएपछि सान्चेजले निर्धारित समयभन्दा ८ महिनाअगावै आगामी नोभेम्बर २९ (सन् २०२६) का लागि मध्यावधि आमनिर्वाचनको घोषणा गरेका छन्।

यस गम्भीर राजनीतिक संकटको सुरुवात गत सेप्टेम्बर २३ मा म्याड्रिडकी ८७ वर्षीया मारिया डेल कार्मेन अबास्कललाई घरबाट निकालिएपछि भएको हो। सन् १९५६ देखि मासिक ५ सय युरो तिरेर एउटै फ्ल्याटमा बस्दै आएकी उनको घर सन् २०१८ मा ‘उर्बागेस्टिओन’ नामक एक ठूलो रियल इस्टेट कम्पनी (भल्चर फन्ड) ले खरिद गरेको थियो। मारियाको मासिक पेन्सन १ हजार ३५० युरो मात्र भए पनि कम्पनीले ४ सय ३० प्रतिशतले भाडा बढाएर २ हजार ६५० युरो पुर्‍यायो। चौतर्फी विरोधपछि भाडा १ हजार ६५० युरोमा झारिए पनि त्यो उनको कुल पेन्सनभन्दा ३ सय युरोले बढी थियो। अदालतको आदेशपछि २ सयभन्दा बढी सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरी बिरामी वृद्धालाई स्ट्रेचरमै राखेर सडकमा निकालिएको दृश्यले स्पेनभरि आक्रोशको आगो सल्काएको थियो।

यो अमानवीय घटना सार्वजनिक हुनासाथ ‘हामी सबै मारिकारमेन हौँ’ भन्ने नारासहित हजारौँ नागरिक म्याड्रिड र बार्सिलोनाका सडकमा उत्रिए। सन् २०११ को ‘इन्डिग्नाडोस’ आन्दोलनयताकै यो सबैभन्दा ठूलो सामाजिक विद्रोहले स्पेनको कहालीलाग्दो आवास संकटलाई सतहमा ल्याइदियो। तथ्यांकअनुसार पछिल्लो ५ वर्षमा मात्रै स्पेनमा घरभाडा ५० प्रतिशतभन्दा बढीले अकासिएको छ भने युवा पुस्ता आफ्नो कुल कमाइको ६० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा भाडामै खर्च गर्न बाध्य छन्। जनताको सडक आन्दोलनले कम्पनीलाई ८ वर्षका लागि आम्दानीको ३० प्रतिशत (पुरानै भाडा दर) मा वृद्धालाई बस्न दिन बाध्य त बनायो, तर यसले भू–माफियाविरुद्ध स्थायी कानुनको राष्ट्रिय मागलाई झन् बुलन्द गर्‍यो।

सडकको चर्को दबाबपछि वामपन्थी गठबन्धनको नेतृत्व गरिरहेका प्रधानमन्त्री सान्चेजले सेप्टेम्बर २९ मा संसद्‌मा दुईवटा आपत्कालीन विधेयक पेस गरे। सन् २०३० सम्म वृद्धवृद्धा र अशक्तलाई घरबाट निकाल्न नपाइने, विदेशी लगानीकर्तालाई घर किन्न रोक लगाउने र भाडा सम्झौताको म्याद स्वतः लम्बिने ती विधेयकका मुख्य बुँदा थिए। तर, घरधनीहरूमाथि कडाइ गर्दा बजारमा घरको अभाव भई भाडा झन् महँगो हुने तर्क गर्दै विपक्षीहरूले त्यसको कडा विरोध गरे। साना घरधनीको हित नसमेटिएको भन्दै सत्ता साझेदार क्याटालन पार्टी ‘जुन्ट्स’ ले समेत समर्थन फिर्ता लिएपछि अक्टोबर २ मा विधेयकहरू संसद्‌बाट नराम्ररी अस्वीकृत भए।

आवास नीतिको प्रमुख मुद्दामा आफ्नै सहयोगी दल र विपक्षीको घेराबन्दीमा परेपछि प्रधानमन्त्री सान्चेजले अक्टोबर ५ मा राजा फेलिपे छैठौँलाई भेटी संसद् विघटनको कदम चालेका हुन्। आगामी नोभेम्बर २९ को चुनावलाई उनले ‘आवास अधिकार र प्रगतिशील नीतिको पक्षमा जनमत संग्रह’ का रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यद्यपि, मत सर्वेक्षणहरूले भने अल्बर्टो नुनेज फेइहो नेतृत्वको कन्जरभेटिभ पार्टी र कट्टरपन्थी ‘भक्स’ पार्टीको गठबन्धन हावी हुन सक्ने देखाएका छन्। एउटी वृद्धाको बेदखलीले उब्जाएको यो भुइँचालोले आवासलाई पुँजीवादी बजारको जिम्मा मात्र छाड्दा कस्तो भयावह अवस्था आउँछ भन्ने गतिलो पाठ युरोपलाई मात्र नभई घरभाडा र जग्गा व्यवस्थापनमा कमजोर नीति भएका नेपालजस्ता देशहरूलाई समेत सिकाएको छ।