नेपाली वैज्ञानिक पल्लवकुमार श्रेष्ठलाई जर्मनीको हेल्महोल्ट्ज डक्टोरल अवार्ड
वि.सं.२०८३ मंसिर ६ आइतवार १३:२०
shares

काठमाडौं, ६ मंसिर । नेपाली वैज्ञानिक डा. पल्लवकुमार श्रेष्ठले जर्मनीको हेल्महोल्ट्ज एसोसिएसनले प्रदान गर्ने ‘हेल्महोल्ट्ज डक्टोरल अवार्ड–२०२६’ प्राप्त गरेका छन्।
आयोजकका अनुसार आठ हजारभन्दा बढी विद्यावारिधि अनुसन्धानकर्तामध्येबाट छनोट गरिएका ११ जनालाई यस वर्ष उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको हो। पुरस्कार हेल्महोल्ट्ज एसोसिएसनका अध्यक्ष प्राध्यापक मार्टिन केलरले प्रदान गरेका थिए।
नेपालबाट यो पुरस्कार प्राप्त गर्ने श्रेष्ठ सम्भवतः पहिलो अनुसन्धानकर्ता भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यद्यपि, यससम्बन्धी आधिकारिक पुष्टि उपलब्ध विवरणमा उल्लेख छैन।
हेल्महोल्ट्ज एसोसिएसन जर्मनीका १८ वटा वैज्ञानिक तथा प्राविधिक अनुसन्धान संस्थाको छाता संगठन हो। प्रसिद्ध जर्मन भौतिकशास्त्री हर्मन भोन हेल्महोल्ट्जको नाममा स्थापना भएको यस संस्थाले विभिन्न वैज्ञानिक क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्दै आएको छ।
डा. श्रेष्ठले त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसबाट सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक र वाटर रिसोर्सेस इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरेका हुन्। उनले जर्मनीस्थित हेल्महोल्ट्ज इन्स्टिच्युट फर इन्भाइरोमेन्टल रिसर्च (यूएफजेड) को कम्प्युटेशनल हाइड्रोसिस्टम विभागबाट विद्यावारिधि गरेका छन्। उनी हाल सोही संस्थामा पोस्टडक्टोरल अनुसन्धानकर्ताका रूपमा कार्यरत छन्।
श्रेष्ठको अनुसन्धान नदीको जलप्रवाह र बाढीको पूर्वानुमानसँग सम्बन्धित छ। विशेषगरी साना पहाडी नदीका जलाधार क्षेत्रमा नदीको बहाव अनुमान गर्न प्रयोग भइरहेका जलविज्ञानसम्बन्धी नमुनामा देखिएका सीमिततालाई सम्बोधन गर्ने विषयमा उनको अनुसन्धान केन्द्रित छ।
उनले विकास गरेको प्रणालीले नदीको विभिन्न स्थानमा हुने जलप्रवाहको अनुमानलाई थप सटीक बनाउन सहयोग गर्ने अनुसन्धान विवरणमा उल्लेख छ। यसले बाढीको जोखिम मूल्याङ्कन तथा जलस्रोत व्यवस्थापनसम्बन्धी अध्ययनमा उपयोग गर्न सकिने बताइएको छ।
उनको अनुसन्धानबाट विकसित प्रणाली जर्मनी तथा युरोपका विभिन्न देशमा परीक्षण गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यद्यपि, परीक्षणको नतिजा, प्रयोगको दायरा र कार्यान्वयनको अवस्थाबारे विस्तृत प्राविधिक विवरण उपलब्ध छैन।
नदीको बहावसम्बन्धी तथ्याङ्क बाढी पूर्वसूचना प्रणाली, जलविद्युत् आयोजना, पुल तथा अन्य पूर्वाधार निर्माण र जलस्रोत व्यवस्थापनका लागि प्रयोग हुन्छ। विशेषगरी पहाडी क्षेत्रमा नदीको बहावमा हुने परिवर्तनले जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य पूर्वाधारको निर्माण र सञ्चालनमा प्रभाव पार्न सक्छ।
श्रेष्ठको अनुसन्धान जलप्रवाह पूर्वानुमानसम्बन्धी वैज्ञानिक अध्ययनसँग सम्बन्धित रहेकाले यसको प्रयोग सम्भावित रूपमा बाढी जोखिम मूल्याङ्कन र जलस्रोत व्यवस्थापनमा हुन सक्छ। तर नेपालमा उक्त प्रणाली प्रयोगमा आएको वा त्यसबाट कुनै निश्चित परिणाम प्राप्त भएको विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

















