काठमाडौँ । माछापुच्छ्रे बैंक लिमिटेडले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै उल्लेखनीय नाफा वृद्धि हासिल गरेको जनाएको छ। चैत मसान्तसम्म बैंकले १ अर्ब ६५ करोड ८६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ, जुन गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको १ अर्ब १० करोड रुपैयाँको तुलनामा करिब ५०.४३ प्रतिशतले बढी हो। बाहिरबाट हेर्दा यो वृद्धि प्रभावशाली देखिए पनि यसको मुख्य आधार आम्दानीको तीव्र विस्तार नभई इम्पेयरमेन्ट चार्जमा आएको कमी र खर्च नियन्त्रण रहेको देखिन्छ।

बैंकको मूल आम्दानी स्रोतका रूपमा रहेको खुद ब्याज आम्दानीको वृद्धि निकै सीमित देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा यस्तो आम्दानी करिब ३.४७ प्रतिशतले मात्र बढेको छ, जसले कर्जाको माग अपेक्षाअनुसार बढ्न नसकेको र ब्याजदरमा दबाब कायम रहेको स्पष्ट संकेत गर्छ। आधारदर घटेर ५.१९ प्रतिशतमा झर्नु र ब्याजदर स्प्रेड ३.५३ प्रतिशतमा सीमित हुनु बैंकिङ प्रणालीमा प्रतिस्पर्धा तीव्र भएको र मार्जिन खुम्चिएको अवस्थालाई झल्काउँछ। यसले बैंकहरूको मुख्य आयस्रोतमा दबाब सिर्जना गरिरहेको छ।

यद्यपि, बैंकले गैर–ब्याज आम्दानीतर्फ उल्लेखनीय सुधार गरेको देखिन्छ। फि तथा कमिशन आम्दानी २८.२३ प्रतिशतले बढ्नुले बैंकले सेवा आधारित आम्दानी विस्तारमा जोड दिएको देखिन्छ। डिजिटल सेवा, लेनदेन शुल्क, व्यापार वित्त र अन्य सेवा गतिविधिहरूबाट आम्दानी बढ्दै जानु बैंकका लागि सकारात्मक संकेत हो, किनकि यस्तो आम्दानी तुलनात्मक रूपमा स्थिर र कम जोखिमयुक्त मानिन्छ।

समीक्षा अवधिमा कुल सञ्चालन आम्दानी करिब ९.९३ प्रतिशतले बढेको छ भने सञ्चालन मुनाफा १६.६४ प्रतिशतले वृद्धि भई २ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। सञ्चालन मुनाफामा आएको यो सुधारको प्रमुख कारण इम्पेयरमेन्ट चार्जमा आएको उल्लेखनीय गिरावट हो। कर्जा तथा अन्य सम्भावित नोक्सानीका लागि छुट्याइने यस्तो प्रावधान घटेर ६७ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसले बैंकको कर्जा गुणस्तर सुधारिएको वा नयाँ खराब कर्जा थपिने दर घटेको संकेत दिन्छ।

यसैसँगै, गैर–निष्पादित कर्जा (NPL) अनुपात घटेर १.२२ प्रतिशतमा झरेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष १.७६ प्रतिशत थियो। यो सुधारले बैंकको जोखिम व्यवस्थापन क्षमता बलियो हुँदै गएको देखाउँछ। तर, अर्थतन्त्रमा देखिएको सुस्तता र व्यवसायिक गतिविधि कमजोर रहिरहेकाले आगामी दिनमा कर्जा असुली र गुणस्तर कायम राख्न चुनौती कायम रहने सम्भावना पनि उत्तिकै छ।

नाफा वृद्धिसँगै बैंकको वितरणयोग्य मुनाफामा उल्लेखनीय उछाल आएको छ। अघिल्लो वर्ष निकै न्यून रहेको यस्तो मुनाफा यस वर्ष ७६ करोड २२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यसले बैंकको लाभांश दिने क्षमता उल्लेखनीय रूपमा बढाएको छ। प्रतिशेयर आम्दानी (EPS) पनि ६ रुपैयाँभन्दा बढीले बढेर १८ रुपैयाँ ३० पैसा पुगेको छ भने प्रतिशेयर नेटवर्थ १६८ रुपैयाँ १० पैसा पुगेको छ। मूल्य–आम्दानी अनुपात १३.७७ गुणामा झर्नुले बजार मूल्यको तुलनामा आम्दानी आकर्षक बन्दै गएको संकेत दिन्छ।

बैंकको ब्यालेन्स शीट पनि विस्तार भएको देखिन्छ। चैत मसान्तसम्म बैंकले २ खर्ब १३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी निक्षेप संकलन गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब १६ प्रतिशतले वृद्धि हो। कर्जा प्रवाह पनि बढेर १ खर्ब ५९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, यद्यपि यसको वृद्धि दर निक्षेपभन्दा कम रहेको छ। कर्जा–निक्षेप अनुपात घटेर ७७.६७ प्रतिशतमा झर्नु बैंकले सावधानीपूर्वक कर्जा विस्तार गरिरहेको र तरलता बढी कायम राखेको संकेत हो।

पूँजी संरचनातर्फ बैंकले ३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको अविमोच्य असञ्चिति अग्राधिकार शेयर जारी गर्दै पूँजी आधार थप सुदृढ बनाएको छ। यसले पूँजी पर्याप्तता अनुपातलाई १३ प्रतिशतभन्दा माथि पुर्‍याएको छ, जसले बैंकलाई सम्भावित जोखिम सहन र भविष्यमा कर्जा विस्तार गर्न थप क्षमता प्रदान गरेको छ। पूँजीगत रूपमा बलियो हुनु बैंकका लागि दीर्घकालीन स्थायित्वको महत्वपूर्ण आधार मानिन्छ।

तर, समग्र वित्तीय प्रणालीमा देखिएको चुनौतीबाट बैंक पूर्ण रूपमा मुक्त भने छैन। कर्जाको मागमा आएको कमी, व्यवसायिक वातावरणमा देखिएको अनिश्चितता, र आर्थिक गतिविधिमा सुस्तता जस्ता कारणहरूले बैंकिङ क्षेत्रमा दबाब कायम छ। व्यवस्थापनले पनि यही अवस्थालाई स्वीकार गर्दै आगामी दिनमा गुणस्तरीय कर्जा प्रवाह, असुलीमा कडाइ र डिजिटल बैंकिङ सेवा विस्तारलाई प्राथमिकता दिने रणनीति अघि सारेको छ।

समग्रमा हेर्दा, माछापुच्छ्रे बैंकको तेस्रो त्रैमासिक प्रदर्शनले नाफामा बलियो सुधार देखाए पनि यसको आधार संरचनागत रूपमा पूर्ण सुदृढ भइसकेको भने देखिँदैन। लागत नियन्त्रण, इम्पेयरमेन्ट घटाउने रणनीति र गैर–ब्याज आम्दानी विस्तारले अहिलेको वृद्धि सम्भव बनाएको हो। तर, दिगो रूपमा यस्तो प्रदर्शन कायम राख्न आर्थिक गतिविधिमा सुधार, कर्जा विस्तार र स्थिर आम्दानी वृद्धि अनिवार्य रहने देखिन्छ।