काठमाडौँ — शंकर ग्रुपका अध्यक्ष शंकरलाल अग्रवाल तीन महिनाको अन्तरालमा दोस्रोपटक पक्राउ परेका छन्। नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी)ले बुधबार उनलाई काठमाडौंको डिल्लीबजारबाट नियन्त्रणमा लिएर उच्च अदालत पाटनमा उपस्थित गराएको हो। उनीमाथि यसपटकको कारबाही बैंकबाट लिइएको कर्जा तोकिएको प्रयोजनभन्दा बाहिर प्रयोग गरिएको भनिएको बैंकिङ कसुर मुद्दासँग सम्बन्धित छ।

अग्रवाल यसअघि गत चैत २० मा सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कसुरको अनुसन्धानका क्रममा पक्राउ परेका थिए। सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले उनीसँग बयान लिएपछि चैत २२ मा हाजिरी जमानीमा रिहा गरेको थियो। अहिलेको पक्राउ भने त्यही अनुसन्धानमा पुनः हिरासतमा लिइएको नभई उच्च अदालत पाटनमा विचाराधीन छुट्टै बैंकिङ कसुर मुद्दासँग जोडिएको हो।

सीआईबीका अनुसार अग्रवाल बैंकिङ कसुर मुद्दामा अदालतमा उपस्थित नभएका प्रतिवादीका रूपमा रहेका थिए। उनलाई पक्राउ गरेलगत्तै मुद्दाको आवश्यक कानुनी प्रक्रियाका लागि उच्च अदालत पाटनमा लगिएको हो। यसकारण ‘फेरि पक्राउ’ भनिए पनि पहिलो र दोस्रो गिरफ्तारीको कानुनी आधार फरक–फरक रहेको देखिन्छ।

कर्जा दुरुपयोगको आरोप

यो मुद्दा जगदम्बा स्टिल्सले विभिन्न बैंकबाट उद्योग सञ्चालन, कच्चापदार्थ खरिद तथा चालु पुँजी व्यवस्थापनका लागि लिएको कर्जा अन्यत्र प्रयोग गरिएको आरोपसँग सम्बन्धित छ। नेपाल राष्ट्र बैंक र सीआईबीको प्रतिवेदनका आधारमा विशेष सरकारी वकिल कार्यालयले शंकरलाल अग्रवालसहित साहिल अग्रवाल, सुलभ अग्रवाल र व्यवसायी दीपक भट्टविरुद्ध उच्च अदालत पाटनमा मुद्दा दायर गरेको हो।

अभियोगपत्रमा जगदम्बा स्टिल्सको खाताबाट विभिन्न समयमा दीपक भट्टको व्यक्तिगत खातामा रकम पठाइएको र त्यसलाई जग्गा खरिदका लागि दिइएको अग्रिम भुक्तानीका रूपमा देखाइएको आरोप छ। तर उक्त रकम अन्ततः इन्फिनिटी होल्डिङ्स हुँदै हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको संस्थापक सेयर खरिदमा प्रयोग भएको अनुसन्धान पक्षको दाबी छ।

अनुसन्धान प्रतिवेदनमा उद्योग सञ्चालनका लागि प्राप्त चालु पुँजी तथा अल्पकालीन कर्जामध्ये करिब ४२ करोड १४ लाख रुपैयाँ तोकिएको प्रयोजनविपरीत प्रयोग गरिएको दाबी गरिएको छ। विभिन्न कारोबारमा जगदम्बा स्टिल्सबाट भट्टलाई कुल ५४ करोड ५० लाख रुपैयाँ पठाइएको र त्यसमध्ये उक्त रकमलाई कर्जा दुरुपयोगको बिगो कायम गरिएको अभियोजन पक्षको भनाइ छ।

अभियोगपत्रअनुसार एक कारोबारमा बैंकहरूबाट कर्जा प्राप्त भएकै दिन जगदम्बा स्टिल्सको खाताबाट दीपक भट्टको व्यक्तिगत खातामा १६ करोड रुपैयाँ पठाइएको थियो। कम्पनीको आफ्नै व्यावसायिक आम्दानी दुई लाख रुपैयाँ मात्र देखिएको र बाँकी १५ करोड ९८ लाख रुपैयाँ बैंकबाट आएको कर्जाबाट पठाइएको अनुसन्धान पक्षको दाबी छ।

त्यस्तै, उद्योगका लागि लिइएको रकम जग्गा खरिदको बैना भनेर देखाइए पनि सम्बन्धित जग्गा कारोबार पुष्टि गर्ने आधार नभेटिएको अभियोगपत्रमा उल्लेख छ। रकम भट्टको खाताबाट उनको स्वामित्वमा रहेको कम्पनीमा पठाई रिइन्स्योरेन्स कम्पनीको सेयर खरिदमा लगाइएको भन्दै अनुसन्धानकर्ताले जगदम्बा स्टिल्सलाई रकम प्रवाह गर्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिएको दाबी गरेका छन्।

अग्रवालको भूमिका के देखाइएको छ ?

शंकरलाल अग्रवाललाई कम्पनीको बैंक खाता तथा चेक कारोबारसँग सम्बन्धित भूमिकाका आधारमा मुद्दामा प्रतिवादी बनाइएको हो। अभियोगपत्रमा उनको खाताबाट समेत रकम स्थानान्तरण भएको तथा अग्रवाल परिवारका सदस्य र भट्टबीचको कारोबारमा मिलेमतो रहेको दाबी गरिएको छ। यद्यपि उनको व्यक्तिगत आपराधिक जिम्मेवारी कति हो भन्ने विषय अदालतको परीक्षणबाट निर्धारण हुनेछ।

बैंकिङ कसुर मुद्दामा दीपक भट्ट, साहिल अग्रवाल र सुलभ अग्रवाललाई मुख्य आरोपितका रूपमा प्रस्तुत गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। शंकरलाल अग्रवालको हकमा घटनामा सहयोगी वा मतियारको भूमिका रहेको दाबी गर्दै मुख्य अभियुक्तलाई हुने सजायको अनुपातमा सजाय माग गरिएको समाचार विवरणमा उल्लेख छ।

बिगोको परिमाणका आधारमा अभियोजन पक्षले सम्बन्धित प्रतिवादीमाथि बैंकिङ कसुर तथा सजाय ऐनबमोजिम कैद, बिगो बराबरको जरिवाना र रकम असुलीको माग गरेको छ। १० करोडदेखि ५० करोड रुपैयाँसम्म बिगो भएको बैंकिङ कसुरमा ६ देखि ८ वर्षसम्म कैद हुन सक्ने कानुनी प्रावधान उल्लेख गर्दै मुद्दामा अधिकतम सजाय माग गरिएको हो।

अघिल्लो पक्राउ किन भएको थियो ?

गत चैतमा अग्रवाललाई व्यवसायी दीपक भट्टसँग जोडिएको आर्थिक कारोबारको स्रोत र सम्भावित सम्पत्ति शुद्धीकरणबारे बयान लिन नियन्त्रणमा लिइएको थियो। त्यसबेला उनीमाथि मुद्दाको अन्तिम फैसला भएको थिएन। विभागले प्रारम्भिक बयान तथा आवश्यक अनुसन्धान गरेपछि पुनः बोलाउँदा उपस्थित हुने सर्तमा हाजिरी जमानीमा छाडेको थियो।  त्यसपछि नेपाल राष्ट्र बैंक र सीआईबीबाट भएको बैंक कर्जा कारोबारको अनुसन्धानका आधारमा जेठ २८ मा बैंकिङ कसुरको मुद्दा दर्ता भएको थियो। अदालतमा मुद्दा दर्ता भएपछि अग्रवाल कानुनी प्रक्रियामा उपस्थित नभएको भन्दै सीआईबीले बुधबार पक्राउ गरेर अदालतमा पेस गरेको हो। यसैले यसपटकको गिरफ्तारी नयाँ आरोप सिर्जना भएर भन्दा पनि दायर भइसकेको बैंकिङ कसुर मुद्दामा अदालतसमक्ष उपस्थित गराउने प्रक्रियासँग सम्बन्धित देखिन्छ।

अग्रवालमाथि लगाइएका आरोपहरू अभियोजन तथा अनुसन्धान पक्षका दाबी हुन्। मुद्दाको अन्तिम किनारा नलागेसम्म उनलाई कानुनतः दोषी ठहर गरिएको मानिँदैन। अब उच्च अदालत पाटनले उपलब्ध प्रमाण, प्रतिवादीको बयान र दुवै पक्षको बहसका आधारमा उनलाई थुनामा राख्ने, धरौटी वा अन्य सर्तमा छाड्ने तथा मुद्दाको थप प्रक्रिया कसरी अघि बढाउने भन्ने निर्णय गर्नेछ।